15-oktabrda Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi oʻz Telegram-kanalida xabar berdiki, taksi tariflari oshirilishining asosliligini va nohalol raqobat alomatlarini oʻrganmoqda. Qoʻmita ma’lumotiga koʻra, yirik agregatorlardagi texnik nosozliklar tufayli tigʻiz soatlarda raqobatchilar xizmatlari ham bir necha baravargacha qimmatlashgan.
Agregatorlardan quyidagilar soʻralmoqda:
narx belgilash algoritmi sozlamalarini qayta koʻrib chiqish, “narxlarning keskin va sun’iy oshishi”ning oldini olish;
haydovchilarga toʻlovlardagi nosozliklarni bartaraf etish;
asossiz bloklangan haydovchilarni blokdan chiqarish;
bonuslarni qayta hisoblab toʻlash;
raqobatchilarga nisbatan nohalol raqobatga yoʻl qoʻymaslik;
sutkasiga 24 soat ishlaydigan qoʻllab-quvvatlashni ta’minlash.
Hozircha bu aynan “oʻrganish”, tekshiruv emas: tekshiruv faqat qonunbuzarliklar aniqlansagina mumkin.
Narxlar sakrashi qayerdan paydo boʻldi?
Yandex Goʻda nosozliklar boʻlgan: 9-oktabr kechqurun bir soatdan ortiq va 11-oktabr ertalab, oʻzimiz yozganimizdek. Yandex Cloud Vladimirdagi ma’lumotlar markazi dron hujumidan keyin toʻxtaganini ma’lum qildi; “Yandeks Oʻzbekiston” kompaniya infratuzilmasi taqsimlangan ekanini tushuntirdi. Talab shu bilan boshqa xizmatlarga oʻtdi. Spot ma’lumotiga koʻra, Uklon bosh direktori Eduard Kovtun buyurtmalar soni odatdagi kunlarga nisbatan 2–3 baravar oshganini, MyTaxi boshqaruvchi hamkori Aleksey Shitov esa Toshkentda buyurtmalar soni oʻrtacha 15 baravar oʻsganini va liniyadagi haydovchilar soni 3 baravar koʻpayganini aytadi. Bu kompaniyalarning oʻz baholari.
Bunday xizmatlar dinamik narxlashdan foydalanadi: bitta mashinaga buyurtmalar qancha koʻp boʻlsa, narx shuncha yuqori. Shitov tariflar bozorga va boʻsh mashinalar soniga bogʻliqligini hamda raqobatchilar tariflari ham hisobga olinishini ta’kidlagan.
Kontekst
Qoʻmita taksi agregatorlari bozorini tahlil qilishni 2022-yil oktabrida boshlagan, 2023-yil fevralida esa Yandex Go muassislari soʻrov olgan, deb xabar bergan “Interfax”. 2024-yil dekabrida qoʻmita yoʻlovchilar shikoyatlari haqida gapirib bergan: Toshkentda Yandex Go haydovchilari ilova orqali pul yechilgandan keyin yana naqd toʻlashni soʻragan, viloyatlarda esa yuqori tariflar va ikki marta pul yechilishi haqida shikoyat qilingan.
Yoʻlovchilar va haydovchilar uchun bu nimani anglatadi?
Qoʻmita xabarida yangi qoidalar yoʻq. Yoʻlovchilar tariflar skrinshotlari va cheklarni saqlab qoʻyishi, haydovchilar esa buyurtmalar va bonuslar tarixini saqlashi maqsadga muvofiq. 1159 raqami qoʻmitaning Telegram-kanali sarlavhasida koʻrsatilgan. Oʻrganish natija bergani qoʻmita kompaniyalar va raqamlarni nomlasa, “sun’iy” oʻsish mezonlarini tushuntirsa, xizmatlar esa algoritmlarni oʻzgartirib, buyurtmadan oldin narx oshish koeffitsientini koʻrsata boshlasa, bilinadi.