Bu haqda “Rosatom” bosh direktori Aleksey Lixachyov, Jizzax viloyatidagi maydonga tashrif buyurib, jurnalistlar bilan suhbatda ma’lum qildi. Gap har biri 55 MVt quvvatli RITM-200 reaktorli bloklar haqida. Yer va poydevor ishlaridan asosiy binolar — reaktor korpusi, boshqaruv binosi va mashina zallari qurilishiga oʻtish 2027-yilga moʻljallangan.
Integratsiyalashgan AES va kichik bloklar nima?
Oʻzbekistonda turli oʻlchamdagi bloklar birga quriladigan stansiya integratsiyalashgan deb ataladi. 24-martda imzolangan yangilangan konfiguratsiya kelishuviga koʻra, unga har biri 1000 MVt boʻlgan VVER-1000 reaktorli ikkita katta blok va har biri 55 MVt boʻlgan RITM-200N reaktorli ikkita kichik blok kiradi. Kichik bloklar quvvatiga koʻra shunday nomlangan: oʻz hisob-kitobimizga koʻra, umumiy loyiha quvvati 2110 MVtning 110 MVti — taxminan 5 foiz. Kichik quvvat stansiya yadro yoqilgʻisiz va nazoratsiz ishlaydi, degani emas: prezident barcha ishlar MAGATE talablariga va xalqaro standartlarga toʻliq mos boʻlishini talab qildi.
Rasmiy ma’lumotlarga koʻra, maydonda nimalar bor?
2-sentyabrda prezidentga ma’lum qilindi: reaktor binosi uchun kotlovan toʻliq qazilgan, bir million kub metrdan ortiq tuproq olingan, poydevor plitasining bir qismiga esa 916 kub metr beton yotqizilgan. Maydonda 450 nafar mutaxassis va ishchi hamda 100 dan ortiq maxsus texnika band; loyiha uchun 7000 nafar mahalliy ishchini jalb etish rejalashtirilgan.
Qancha turadi va yonida nimalar quriladi?
Integratsiyalashgan AESning qiymati 9,5 milliard dollarni tashkil etadi. Oʻzbekiston mahsulotining ulushi — 21 foiz, ya’ni taxminan 1,9 milliard; prezident bu koʻrsatkichni yetarli emas deb atadi va uni kamida 30 foizga yetkazish vazifasini qoʻydi. Forish tumanida qurilish yonida 200 gektar maydonda qurilish materiallari ishlab chiqarish uchun sanoat zonasi tashkil etish taklif qilindi; prezident taklifni ma’qullab, yil oxirigacha uning ishtirokchilari uchun soliq va bojxona imtiyozlari haqidagi qaror loyihasini kiritishni topshirdi.
Kontekst
Ma’lumotlarni muddat bilan solishtirish yilning qolgan qismida qancha ish borligini koʻrsatadi. “Rosatom” ma’lumotlariga koʻra, birinchi blok reaktor boʻlimining poydevor plitasi uchun 10 ming kub metr beton yotqizish kerak, 2-sentyabrga kelib esa, prezidentga ma’lum qilinganidek, plitaning bir qismiga 916 kub metr yotqizilgan. Mahalliylashtirish ulushi — kamida 30 foiz maqsadida 21 foiz — loyiha borishining yana bir oʻlchanadigan koʻrsatkichi. Foydalanilgan materiallarda kichik bloklarni ishga tushirish muddati koʻrsatilmagan: ularda qurilish bosqichlari bor, ammo stansiya tok beradigan yil yoʻq.