Oʻzbekiston Transport vazirligi 2026-yil oxirigacha Rossiya bilan birgalikda xalqaro avtomobil yuk tashuvlari uchun elektron ruxsatnomalar — e-permit tizimini joriy etishni rejalashtirayotganini ma’lum qildi, deb xabar bermoqda Interfaks. Idora Belarus bilan ham shu yoʻnalishda ish olib bormoqda, ammo bu yoʻnalish uchun aniq muddatlarni aytmadi.
Hozir ushbu ikki mamlakat bilan ishlaydigan tashuvchilar qogʻoz shaklidagi ruxsatnomalarni rasmiylashtiradi. Oʻzbekiston esa yetti mamlakat — Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Ozarbayjon, Turkiya, Xitoy, Moʻgʻuliston va 2026-yil 21-avgustdan Gruziya bilan allaqachon elektron hujjat almashinuviga oʻtgan, deb xabar beradi Spot.uz. Aynan Rossiya va Belarus bilan e-permit tizimiga oʻtish haqida rasmiy qaror yoki farmon hozircha qabul qilinmagan — bu normativ-huquqiy hujjat emas, balki idoraning rejalari haqidagi bayonot.
Transport vazirligi alohida ta’kidlagan muhim jihat shundaki: e-permit tizimiga oʻtish Oʻzbekiston bir tomonlama qabul qila oladigan qaror emas, deb yozadi Spot.uz. Buning uchun ikki mamlakatning vakolatli idoralari oʻrtasida kelishuvga erishish, elektron ruxsatnomalarni oʻzaro tan olish va axborot tizimlarini texnik jihatdan integratsiya qilish zarur.
E-permit nima va nega uni joriy etish oson emas?
Xalqaro yuk tashish ruxsatnomasi — kompaniyaga yukni boshqa mamlakat hududi orqali olib oʻtish yoki oʻsha yerga yetkazish huquqini beradigan hujjat. Ilgari bunday ruxsatnomalar faqat qogʻozda rasmiylashtirilgan: tashuvchi blanka olgan, unga qatnov haqidagi ma’lumotlarni kiritgan, hujjatni oʻzi bilan olib yurgan va chegarada koʻrsatgan. E-permit tizimi bu jarayonni elektron shaklga oʻtkazadi — ruxsatnoma axborot tizimi orqali rasmiylashtiriladi va tekshiriladi, qogʻoz blankani oʻzi bilan olib yurishga hojat qolmaydi.
Tizim ikki mamlakat oʻrtasida ishlashi uchun bir tomonning qarori yetarli emas. Ikki davlat axborot tizimlari texnik jihatdan bogʻlanishi, har ikkala tomon elektron hujjatni qogʻoz hujjat bilan teng yuridik kuchga ega deb tan olishi va mexanizm amalda sinovdan oʻtkazishi kerak. Aks holda, tashuvchi chegaraga boshqa mamlakat chegara xizmati tekshira olmaydigan elektron ruxsatnoma bilan borib qolishi mumkin.
Kontekst
Oʻzbekiston xalqaro avtomobil tashuvlariga ruxsat berish tizimini bir necha yildan buyon bosqichma-bosqich raqamli shaklga oʻtkazmoqda. Bu jarayon Transport vazirligi avvalroq ma’lum qilgan kengroq islohotning davomi boʻlib, ruxsatnomalar kvotalarini taqsimlash tartibini oʻzgartirishni ham oʻz ichiga oladi. Gruziya bilan 2026-yil 21-avgustda amalga oshirilgan oʻtish shu zanjirdagi soʻnggi qadamlardan biri boʻldi. E-permit tizimini Rossiya va Belarusga kengaytirish ham shu yoʻnalishning mantiqiy davomidir, chunki oʻzbekistonlik tashuvchilar yuk oqimining an’anaviy ravishda eng katta hajmlaridan biri aynan shu yoʻnalishga toʻgʻri keladi.
Bu tashuvchilar hamda Rossiya va Belarus bilan savdo qiladigan biznes uchun nimani anglatadi?
Agar tizim haqiqatan ham 2026-yil oxirigacha ishga tushirilsa, tashuvchilar qogʻoz blankalarni shaxsan borib olishi va oʻzi bilan olib yurishi shart boʻlmaydi. Bu rasmiylashtirish vaqtini qisqartirishi, xatolar yoki yoʻlda hujjatni yoʻqotish xavfini kamaytirishi mumkin. Rossiya va Belarusga yuk tashiydigan kompaniyalar uchun bu, avvalo, logistik jarayonlarning qulaylashishi va oldindan rejalashtirish imkoniyati masalasidir. Bu yangi huquq yoki cheklovlar joriy etilishini anglatmaydi: yuk tashish imkoniyati va ruxsatnomalarni olish shartlari oʻzgarmaydi.
Xavf boshqa tomonda: Rossiya va Belarus tomonlari bilan tasdiqlangan idoralararo kelishuv yoʻqligi sababli muddatlar surilishi mumkin — Transport vazirligining oʻzi qaror faqat Oʻzbekistonga bogʻliq emasligini ta’kidlamoqda. Bundan tashqari, oʻtish davrida qogʻoz ruxsatnoma zaxira variant sifatida saqlanib qolishi yoki elektron tizim chegarada ishlamay qolgan taqdirda qanday tartib qoʻllanishi ham hozircha noma’lum.
Amaliy oqibatlar
Rossiya va Belarus bilan e-permit tizimiga oʻtish reja boʻyicha ketayotganini bir necha belgidan bilish mumkin boʻladi: ikki mamlakatning tegishli idoralari rasmiy kelishuv yoki qoʻshma bayonot e’lon qiladimi; tizim sinov rejimida ishlay boshlaydimi; eng asosiysi, bu yoʻnalishda faqat niyatlar haqida bayonotlar emas, elektron ruxsatnomalarning amalda berilgani haqidagi dalillar paydo boʻladimi. Ungacha «2026-yil oxirigacha» degan ifoda kafolat emas, hozircha faqat rejalashtirilgan muddatni anglatadi.