6-oktabrda Prezident ehtiyojmand oilalarni kuz-qish davrida qoʻllab-quvvatlash boʻyicha takliflar taqdimoti bilan tanishdi. Prezident saytidagi xabarga koʻra, “isitish mavsumida elektr energiyasi iste’molining asosiy me’yorini 200 dan 350 kilovatt-soatgacha oshirish” taklifi ma’qullandi. U gazlashtirilmagan hududlar va gaz kelmaydigan tumanlarga tegishli. Qolgan bandlar (dekabrdagi yordam, daromad chegarasi 1 430 000 soʻm, kompensatsiyalarni 2028-yil 1-apreligacha uzaytirish) xabarda takliflar va koʻrib chiqiladigan masalalar sifatida tavsiflangan. Farmon loyihasida bir martalik yordam muddati allaqachon koʻrsatilgan — noyabr.
Keyinroq Prezident huzuridagi Milliy ijtimoiy himoya agentligi me’yoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini muhokama qilish portalida yoqilgʻi-energetika sohasida bozor tamoyillariga oʻtishda aholini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash choralari toʻgʻrisidagi farmon loyihasini joylashtirdi. Muhokama 13-oktabrdan 28-oktabrgacha davom etadi.
Farmon loyihasi nimani taklif qiladi
Bir martalik yordam. 2026-yil noyabrida Ijtimoiy reyestrdagi oilalarga, reyestrdan tashqaridagi, “mahalla yettiligi” xulosasiga koʻra uning mezonlariga mos keladigan oilalarga, shuningdek parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar va nogironligi bor shaxslarga hamda yetim bolalar tarbiyalanayotgan oilalarga 1 mln soʻmdan toʻlash.
Daromad chegarasi. Reyestrdan tashqaridagi oilalar uchun u minimal iste’mol xarajatlarining ikki baravariga teng. Markaziy isitishli koʻp qavatli uylar aholisi uchun Qoraqalpogʻiston va viloyatlarda xuddi shu chegara amal qiladi, Toshkentda esa u uch baravar. Chegaradan oshgan ayrim oilalarni tuman (shahar) shtablari qarori bilan kiritish mumkin.
Roʻyxatlar. Qoʻshimcha roʻyxatlarni “mahalla yettiligi” 1-noyabrgacha tuzadi. Ulardagi oilalar soni tumandagi Ijtimoiy reyestr oilalari sonining 50 foizidan oshmasligi kerak. Toʻlovlarni agentlik 30-noyabrgacha “Xalq banki” va Aloqabank orqali ijtimoiy yoki bank kartalariga oʻtkazishi shart.
Energiya kompensatsiyalari. Elektr va gaz xarajatlarini qoplash uchun daromad chegarasini minimal iste’mol xarajatlarining 1,5 baravaridan 2 baravarigacha oshirish taklif etilmoqda. Koʻmir yordami uchun chegara 1 dan 2 gacha koʻtariladi.
Muddatlar. Asosiy tariflar bilan me’yordan yuqori tariflar oʻrtasidagi farqni qoplashni 2028-yil 1-apreligacha, koʻmir yordamini 2029-yil 1-yanvargacha uzaytirish.
350 kVt·soat me’yori qayerda qabul qilinadi
Farmon loyihasining oʻzida Vazirlar Mahkamasi bir hafta ichida isitish mavsumida asosiy me’yorni 200 dan 350 kVt·soatgacha oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi kerakligi aytilgan. U tabiiy gazsiz hududlardagi va gaz qiyinchilik bilan yetib boradigan joylardagi iste’molchilar uchun moʻljallangan. Qaror suyultirilgan gaz narxlaridagi oʻzgarishni hisobga oladi. Hokimiyat tushuntirishlariga koʻra, oshirilgan me’yorni 2026-yil 1-noyabrdan qoʻllash taklif etilmoqda: Qoraqalpogʻiston va Xorazm viloyatida oktabrdan fevralgacha, qolgan hududlarda noyabrdan fevralgacha. Gaz olishda qiyinchiliklar boʻlgan xoʻjaliklar roʻyxatini viloyat hokimliklari “Uzenergoinspeksiya”, “Hududgazta’minot” va “Hududiy elektr tarmoqlari” takliflari asosida tasdiqlashi taklif qilinadi.
Bu raqamlarda nimani anglatadi
Amaldagi tariflar (2026-yil 15-maydagi 243-son qaror, 1-iyundan): oddiy maishiy iste’molchilar uchun oyiga 200 kVt·soatgacha 1 kVt·soat uchun 650 soʻm va 201–500 kVt·soat oraligʻida 900 soʻm. Agar me’yor 350 kVt·soatgacha oshsa, 201–350 bosqichi 900 dan 650 soʻmgacha, qariyb 28 foizga arzonlashadi, hokimiyat hisoblaganidek: oyiga 250 kVt·soat iste’molda tejam 12,5 ming soʻmni, 300 kVt·soatda — 25 ming soʻmni (hisob 220 ming soʻmdan 195 ming soʻmgacha kamayadi), 350 kVt·soatda — 37,5 ming soʻmni tashkil etadi. Oʻrtacha tejam oyiga taxminan 27,5 ming soʻm, 1,5 mln dan ortiq iste’molchi esa mavsum davomida jami taxminan 171 mlrd soʻm tejaydi.
350 kVt·soatdan koʻp iste’mol qilganlar uchun tejam oshmaydi: u oyiga 37,5 ming soʻm bilan cheklangan, me’yordan oshgan qismi esa avvalgi tariflarda toʻlanadi. Iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari Xurshed Mustafayevning aytishicha, gazlashtirilmagan tumanlarda aholining 60 foizi qishda 300 kVt·soatgacha iste’mol qiladi, shu sababli 350 me’yori taklif etilgan. U buni 14-oktabrdagi matbuot anjumanida aytdi; hokimiyat baholashicha, yangi me’yor bu hududlardagi abonentlarning taxminan 80 foizini qamrab oladi, quvur orqali gaz olmaydigan xoʻjaliklar esa taxminan 4 mln. Vazir oʻrinbosari aytgan ikkinchi sabab: muhtoj oilalar uchun 200 kVt·soatdan ortiq qoʻshimcha 150 kVt·soat boʻyicha asosiy va oshirilgan tariflar orasidagi farqni Ijtimoiy himoya agentligi allaqachon qoplaydi.
Gaz-chi?
1-iyundan amal qiladigan tariflarga koʻra, aholi uchun gaz asosiy hajm doirasida (qishda oyiga 500 m³gacha, boshqa fasllarda 100 m³gacha) 1 m³ uchun 1100 soʻm turadi, qolgan iste’molchilar uchun esa Energetika vazirligi xabariga koʻra 2000 soʻm.
Kontekst
Farmon loyihasi maqsaddan boshlanadi: yoqilgʻi va energiya narxlari bosqichma-bosqich bozor tamoyillariga oʻtayotgan paytda aholini qoʻllab-quvvatlash. 2026-yilda choralar xarajatlari agentlikka allaqachon ajratilgan byudjetdan qoplanishi, 2027-yildan esa davlat byudjeti parametrlariga kiritilishi rejalashtirilgan. Ijro nazorati Bosh vazirga yuklangan, roʻyxatlarning toʻgʻriligi uchun esa Qoraqalpogʻiston Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent hokimlari shaxsan javobgar.
Oilalar uchun bu nimani anglatadi?
Agar siz gazsiz yoki uzilishlar bilan yashasangiz, ikki savolga oldindan javob topgan ma’qul: tumaningiz roʻyxatga kiradimi (hokimiyat tushuntirishlariga koʻra, roʻyxatlarni viloyat hokimliklari tasdiqlaydi) va oilangiz daromad chegarasiga mos keladimi. Reyestrda turmaganlar 1-noyabrgacha “mahalla yettiligi”ga murojaat qilgani ma’qul.
Choralar ishlayotganini uch belgi bilan bilish mumkin: me’yor boʻyicha hukumat qarori qabul qilingan, mahallalar boʻyicha roʻyxatlar tuzilib, 1-noyabrgacha e’lon qilingan va toʻlovlar 30-noyabrgacha yetib borgan. Hozircha esa bu faqat loyiha.