Bir yilda ularning soni 4841 taga, ya’ni 28,2 foizga oshdi. Qoʻshma korxonalar shundan 4851 ta, butunlay xorijiy korxonalar — 17 178 ta. Birinchi oʻntalikda Xitoy 6649 ta kompaniya (taxminan 30%) bilan yetakchilik qiladi, undan keyin Rossiya (3690), Turkiya (2410), Qozogʻiston (1378), Janubiy Koreya (744), Afgʻoniston (740), Ozarbayjon (519), Tojikiston (490), BAA (472) va Hindiston (455) keladi. AQSh oʻntalikka kirmadi — garchi 19-oktyabrda Samarqandda ochilgan “C5+1” ishbilarmonlik dasturida 100 dan ortiq amerikalik kompaniya ishtirok etayotgan boʻlsa-da.
Kontekst
Bir oy avval, 2026-yil 1-sentyabr holatiga bunday korxonalar soni 21 490 ta edi — ya’ni sentyabr oyida 539 taga koʻpaydi, shundan 446 tasi toʻliq xorijiy kompaniyalar, yana 93 tasi qoʻshma korxonalar. Bu — asosiy siljish: statistika ma’lumotlariga koʻra, besh yilda 100 foiz xorijiy kapitalli korxonalarning ulushi 56,2 foizdan 77,9 foizgacha (1 sentyabr holatiga) oshdi, 1 oktyabr holatiga esa qariyb 78 foizni tashkil etadi. Ilgari xorijiy investor koʻpincha mahalliy kompaniya bilan hamkorlik orqali kirardi, endi esa oʻz yuridik shaxsini toʻliq ochmoqda. Bu texnologiyalar transferi va mahalliy biznes bilan raqobatga qanday ta’sir qilishini statistika koʻrsatmaydi.
Bundan tashqari, konsentratsiya va natijada oʻsib borayotgan qaramlik xavfi saqlanib qolmoqda. 2026-yil yanvar–iyun oylarida mamlakatda foydalanilgan barcha xorijiy investitsiya va kreditlarning 47 foizi Xitoy hissasiga toʻgʻri keldi, Kun.uz xabar berdi Milliy statistika qoʻmitasiga tayanib. Sentyabrda Xitoy kompaniyalari soni 213 taga oshib, 6436 tadan 6649 taga yetdi. Bu ma’lumotlar ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tez-tez yozadigan Xitoy kompaniyalari Oʻzbekiston yerlarini “bosib olayotgani” haqida hech narsa demaydi; Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi 2025-yil mart oyida bunday mish-mishlarni rad etdi. Ammo Xitoyning ishtiroki ortib bormoqda — bu haqiqatni inkor etib boʻlmaydi.