Hozir aksiyadorlik kapitali boʻyicha maslahatchilar beshta kompaniya uchun tanlanmoqda: Uzbekistan Airways, Uztelecom, «Hududiy elektr tarmoqlari», «Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari» va Sanoat Qurilish Bank. Uztelecom allaqachon Toshkent fond birjasida savdo qilinadi. Jamgʻarma uning xalqaro listingini va mamlakat ichida muomaladagi aksiyalar sonini oshirishni oʻrganmoqda. 24–36 oy ichida jamgʻarma sof aktivlarining taxminan 78 foizi birja aksiyalariga ega kompaniyalarga toʻgʻri keladi. Portfeldagi 13 ta kompaniyadan 11 tasida kuzatuv kengashlarida koʻpchilikni allaqachon mustaqil direktorlar va Franklin Templeton vakillari tashkil etadi.
Kontekst
Franklin Templeton UzNIFni 2025-yil maydan boshqaradi — bu amerikalik trast-menejer Oʻzbekistonning 13 ta yirik korxonasidagi davlat paketlarini aynan ularni korporativ boshqaruvning xalqaro standartlari boʻyicha birjaga chiqarishga tayyorlash uchun ishonchli boshqaruvga olgan. 2026-yil mayda jamgʻarmaning oʻzi London birjasida joylashdi, IPOdan oldin esa taxminan 300 mln dollar yakor investitsiyalarini jalb qildi (BlackRock, Franklin Templeton va boshqa institutsional investorlardan). Listing bir vaqtning oʻzida Londonda (xorijiy investorlar uchun depozitar tilxatlar) va Toshkentda (mahalliy institutsional va chakana investorlar uchun oddiy aksiyalar) oʻtdi — bu birinchi marta oʻzbek aktivi jahon aksiyalar bozoriga chiqmoqda.
Amaliy ma’nosi nima. Portfel kompaniyalarini keyinchalik birjaga chiqarish — bir martalik chora emas, balki allaqachon e’lon qilingan oʻyin qoidalarining bir qismi: kamida 2030-yilgacha UzNIF portfelidagi kompaniyalar sof foydaning kamida 50 foizini dividendlarga yoʻnaltirishi shart — 2028-yilda birinchi toʻlovlar haqidagi qaror ham shundan. Davlat uchun bu bir vaqtda kapital jalb qilish va bu aktivlarni boshqarish yukining bir qismini yelkasidan olish, nazoratni mustaqil direktorlarga topshirish usuli — aynan shu sababli portfeldagi 13 ta kompaniyadan 11 tasida kuzatuv kengashlarida koʻpchilikni shunday direktorlar tashkil etadi. Oʻzbekiston ichidagi chakana investorlar uchun bu Uztelecom yoki Uzbekistan Airways kabi tizimli ahamiyatga ega kompaniyalar ulushdoriga aylanishning noyob imkoniyati, bunda faqat asosan yirik xorijiy fondlar uchun ochiq boʻlgan London listingi emas, mahalliy birja ham xizmat qiladi. Kompaniyalarning oʻzi uchun ommaviy maqom qattiqroq hisobot va shaffoflikni anglatadi — ya’ni fokus «kapital jalb qilishdan korporativ boshqaruvga» siljiydi.