Qarorni imzoladi Toshkent hokimi Shavkat Umurzaqov 2026-yil 19-oktyabrda.
Qanday ekiladi
Zichlik belgilangan qat’iy: har kvadrat metrga kamida ikkita daraxt va buta koʻchati. Ustuvorlik koʻkalamzorlashtirish uchun boʻsh yer deyarli qolmagan joylarga berilgan. Yer ajratib boʻlmaydigan yoki asfalt yoxud beton bilan qoplangan joylarda katta konteynerlarda jamoat bogʻlari barpo etiladi.
Endi nima taqiqlangan
Yashil hududlar uchun ajratilgan yerlarni jismoniy va yuridik shaxslarga mulk qilib berish, qurish, boshqa maqsadlarda foydalanish va aholining ularga kirishini cheklash taqiqlanadi. Bu qarorning asosiy qismi: mikroʻrmonlarni qaytadan ekish mumkin, ammo qurilishga ketgan uchastka qaytib kelmaydi.
Muddatlar
1-noyabrgacha tumanlar tayyorlaydi koʻkalamzorlashtirish dasturlarini — yashil bogʻlar, soya-salqin sayr koʻchalari, sugʻorish tizimlari va daraxtlarga qarashni oʻz ichiga oladi. 10-noyabrdan kuzgi ekish mavsumi boshlanadi, undan oldin shahar xizmatlari uchastkalarni tayyorlaydi va sugʻorishni tekshiradi. 2027-yil 1-yanvardan boshlab «Yashil lot» tizimi orqali yashil bogʻlar uchun yer uchastkalari fuqarolar va kompaniyalarga shartnoma asosida beriladi. 2028-yil yanvarigacha «Yashil makon» platformasida «Daraxtlar balansi» raqamli tizimi joriy etiladi: har bir daraxtning joylashuvi, turi, yoshi va holati hisobga olinadi.
Daraxtlarni kim nazorat qiladi
Qarorning e’lon qilingan bayonlariga koʻra, unda daraxtlarning tutib ketishini tekshirishning yagona mexanizmi yoʻq. Bu savolga qisman javob beradigan uchta element bor. Birinchidan, har bir bogʻ uchun mas’ul shaxs biriktirilishi kerak: u sugʻorish, konteynerlarning saqlanishi va oʻsimliklarga qarash uchun javob beradi. Ikkinchidan, fuqarolar va tashkilotlar tashabbusi bilan yaratilgan bogʻlar inventarizatsiyadan oʻtkaziladi va roʻyxatga kiritiladi. Uchinchidan, 2028-yil yanvarigacha «Daraxtlar balansi» moduli har bir daraxtning joylashuvi, turi, yoshi va holatini, sugʻorish manbai va parvarish uchun mas’ullarni hisobga oladi. Bunday ma’lumotlar asosida daraxtlarning tutib ketishi haqida fikr yuritish mumkin boʻladi, ammo bu boʻyicha alohida tekshiruv yoki hisobot qaror bayonlarida koʻrsatilmagan. Tuman «yashil dasturlari»da ijrochilar va kutilayotgan natijalar koʻrsatilishi kerak, ularni tuman Kengashlari tasdiqlaydi.
Koʻkalamzorlashtirishni zimmasiga olib, majburiyatini bajarmagan kompaniyalar va homiylarning javobgarligi haqida qarorning mavjud bayonlarida hech narsa aytilmagan: jarimalar ham, nobud boʻlgan koʻchatlarni almashtirish majburiyati ham, shartnomalarni bekor qilish yoki yerlarni qaytarish shartlari ham yoʻq.
Nega gazon emas, mikroʻrmon
Bu format zich qurilishga moʻljallangan. Ikki yuz kvadrat metr — kichik hovli maydoni, yangi me’yorga koʻra, unda kamida 400 ta koʻchat boʻlishi kerak: bu tahririyatning keltirilgan ikki koʻrsatkich boʻyicha hisob-kitobi. Maqsad — skver yoki park uchun joy qolmagan yerlarni koʻkalamzorlashtirish, zich ekish esa soya va tojlarning tezroq yopilishini ta’minlaydi.
Kontekst
«Yashil makon» umummilliy loyihasi 2021-yildan beri amalga oshirilmoqda: 2021-yil kuzida 86 million koʻchat ekildi, 2022-yilda — 203 million, 2023-yilda — 220 million, 2024-yilda — 227 million, 2025-yil bahorida yana 136 million. Maqsad — har yili kamida 200 million koʻchat ekish va 2030-yilgacha mamlakatda koʻkalamzorlashtirish darajasini 30 foizga yetkazish. Toshkent qarori shu vazifani shahar darajasiga oʻtkazadi va yondashuvni oʻzgartiradi: boʻsh yerlarda ommaviy ekish oʻrniga hovlilarda nuqtali ekish va yashil uchastkalarni tasarruf etishni taqiqlash. Bu yerda ikkinchi element birinchisidan muhimroq, chunki u ekishga emas, balki ularning ostidagi yerga taalluqli.