Nima taklif etilgan edi?
Hukumat tuzatishlarni 13-avgustda kiritdi, 8-sentyabrda ular birinchi oʻqishda qabul qilindi. Asosiy yangilik: xarid shartlari va baholash mezonlari oʻzgarmagan boʻlsa, bitta yetkazib beruvchi ariza bergan taqdirda ham eng yaxshi taklifni qayta tanlash va tenderni oʻtkazilgan deb hisoblash mumkin. Xuddi shu narsa boshlangʻich narxni pasaytirish boʻyicha elektron auksion uchun ham taklif etilmoqda. Hozir eng yaxshi taklifni tanlashga bitta ariza kelsa yoki umuman ariza kelmasa, u oʻtkazilmagan deb topiladi. Tuzatishlar, xususan, “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi qonunning 61- va 54-moddalariga tegishli.
Qarama-qarshilik nimada?
Qonun boshlangʻich narxni pasaytirish auksionini ham, eng yaxshi takliflarni tanlashni ham xaridning raqobatbardosh usullari sifatida belgilaydi, bunda tanlash — aynan bir necha ishtirokchidan olingan takliflarni solishtirish sifatida ta’riflanadi. Deputat Zafar Xudoyberdiyev yangi norma shu ta’rifga zid emasmi, deb soʻradi.
Deputatlar nima dedi?
Saydullo Azimov ta’kidladi: takroriy jarayonda avvalgi mezonlar saqlansa, yana oʻsha firma gʻolib boʻladi. U maktab uchun qogʻoz xarid qilish misolini keltirdi: yetkazib berish muddati 15 kun, ishtirokchidan esa 1 milliard soʻm ustav kapitali talab qilinadi — yagona ariza kelganda muddatni bir oygacha uzaytirib, shartlarni qayta koʻrib chiqish oqilonaroq.
Palata raisi Nuriddin Ismoilov “oʻtkazilgan deb hisoblanishi mumkin” iborasiga e’tibor qaratdi: u qarorni xarid tashkilotchisining ixtiyoriga qoldiradi. Agar birinchi protsedura yagona ariza tufayli oʻtmagan deb topilsa, ishtirokchining maqomi ham noaniq: uni topshirgan kompaniyani yuridik jihatdan tanlov ishtirokchisi deb hisoblash mumkinmi? Bunday noaniqlik, deya ogohlantirdi u, sud nizolariga asos boʻlishi mumkin.
Tegishli qoʻmita vakili mezonlarni saqlab qolish xaridlarni tezlashtirishini aytib e’tiroz bildirdi, biroq izohlar konseptual ekanini tan oldi.
Qonun loyihasida yana nimalar bor edi?
Byudjet mablagʻlari hisobidan xaridlarda imtiyozlarni nafaqat tovar ishlab chiqaruvchilarga, balki xizmat koʻrsatuvchi va ish bajaruvchi mahalliy yetkazib beruvchilarga ham joriy etish taklif qilinmoqda. Shuningdek, ishtirokchilarning shikoyatlarini koʻrib chiqadigan hududiy komissiyalar nazarda tutilgan: ularning a’zolariga manfaatlar toʻqnashuvi yoki affillanganlik boʻlganda ishtirok etish taqiqlanadi. Uchinchi tuzatish byudjet ijrosi hisoboti uchun xaridlar, jumladan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar haqidagi ma’lumotlarni topshirishga oid; spiker bu borada oʻzgarishning e’lon qilingan maqsadi bilan modda mazmuni oʻrtasidagi nomuvofiqlikni bartaraf etishni talab qildi.
Keyin nima boʻladi?
Deputatlar hujjatni qoʻmitaga qaytarishni qoʻllab-quvvatladi. Qonun loyihasi 13-oktyabrdagi majlisda ikkinchi oʻqishda ma’qullanmadi. Ismoilov tuzatilgan tahrirni kelgusi haftada taqdim etishni taklif qildi, shundan keyin tuzatishlar palata muhokamasiga qayta kiritilishi kerak.
Kontekst
“Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-684-sonli qonun 2021-yil 22-aprelda imzolangan va 2021-yil 24-iyuldan amal qiladi. Muhokama ishtirokchilari Fuqarolik kodeksiga zid kelishi mumkinligini ham qayd etdi: unga koʻra yagona ishtirokchili savdolar oʻtmagan deb topiladi. Bahsning fonida: mamlakatda davlat xaridlarining deyarli yarmi raqobatsiz usullarda oʻtkazilmoqda. Ekspert Husayn Rajapov Gazeta’da keltirgan rasmiy statistikaga koʻra, bu 2024-yilda 46 foiz, 2025-yilda esa 43 foiz.