Dasturda — shaharda kechayotgan zamonaviy jarayonlar haqida ma’ruza, ochiq muloqot va «Oʻzbekistonning yosh urbanisti» mukofotini topshirish. Tashkilotchi — Urban Lab, u Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi qoʻllab-quvvatlovi bilan tadbirni oʻtkazadi.
E’lon qilingan mavzular: urbanizatsiya, segregatsiya, aglomeratsiya, suburbanizatsiya, jentrifikatsiya.
Urbanizatsiya — aholi tarkibida shaharliklar ulushining oshishi va shahar turmush tarzining tarqalishi. Gap faqat shaharlar kattalashayotgani haqida emas: mamlakat umuman olganda «shaharroq» boʻlib bormoqda, chunki odamlar qishloqlardan shaharlarga koʻchib oʻtmoqda, ayrim qishloqlarning oʻzi esa shaharga aylanmoqda.
Segregatsiya — aholining guruhlarga ajralishi, bunda ular aralash emas, balki turli hududlarda yashaydi. Guruhlar daromadi, millati, dini yoki yoshi boʻyicha farq qilishi mumkin. Sabablar turlicha: uy-joy narxlari, stereotiplar, hokimiyat qarorlari yoki oddiygina oʻz davrasida yashash istagi.
Aglomeratsiya — shahar va u bilan chambarchas bogʻliq atrofdagi shaharlar hamda shaharchalar yigʻindisi: odamlar u yerlarga ishga va oʻqishga qatnaydi, doʻkonlarga boradi, umumiy infratuzilmadan foydalanadi. Ma’muriy chegaralar har xil boʻlishi mumkin, lekin hammasi yagona organizm kabi yashaydi.
Suburbanizatsiya — aholi va biznesning shahar markazidan chekkaga, ya’ni yakka tartibdagi uylar, savdo markazlari va ofis parklariga koʻchishi. Bunda markaz boʻshab qolishi yoki oʻzgarishi mumkin, shahar atrofi esa oʻsadi.
Jentrifikatsiya — kambagʻal yoki qarovsiz hudud badavlatroq aholini jalb qilishi, buning natijasida uy-joy va ijara narxlari oshadi, doʻkonlar va xizmatlar oʻzgaradi, avvalgi aholi uchun esa yashash koʻpincha qimmatlashadi yoki imkonsiz boʻlib qoladi. Hudud esa odatda tozaroq va obodroq boʻladi.
Bu murakkab mavzularni konferensiyada arxitektura fanlari doktori, Toshkent arxitektura-qurilish universiteti shaharsozlik kafedrasi professori Muradxon Usmanov va Archisad Engineering and Design direktori Mariya Sultanova koʻtaradi. Uchrashuv arxitektorlar, urbanistlar, shaharsozlar va davlat muassasalari xodimlari uchun moʻljallangan.
Kontekst
Bunday idoraning paydo boʻlishi oʻzi yaqin tarix: Milliy qoʻmita Prezidentning 2025-yil 19-noyabrdagi farmoni bilan tashkil etilgan, unga hali bir yil ham boʻlmadi. Bungacha urbanizatsiya bilan turli tuzilmalar shugʻullangan, shaharlar oʻsishi, uy-joy qurilishi, renovatsiya va ipotekaga birdaniga javob beradigan yagona organ boʻlmagan. Qoʻmita uy-joy qurilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash boʻyicha normativ hujjatlarni kelishish va kompleks qurilish hududlarini belgilash huquqini oldi, uni Soliq qoʻmitasining sobiq raisi Sherzod Kudbiyev boshqaradi, shtat — 50 kishi. Kelajakdagi vazifa — 2040-yilga borib uy-joy fondida zamonaviy uy-joy ulushini 50 foizga yetkazish. Konferensiya mavzulari esa nazariy emas: shaharga har kuni 500 mingtagacha avtomobil kiradi, 2023-yilda bu 250 mingta edi, Toshkentni rivojlantirish uchun yiliga taxminan 2 milliard dollar kerak, Yangi Toshkent esa, Prezidentning soʻzlariga koʻra, faqat uxlash uchun moʻljallangan hudud emas, mustaqil iqtisodiy markazga aylanishi kerak.