Oʻyin uskunalari va dasturiy ta’minotini sinovdan oʻtkazib, sertifikatlaydigan xalqaro kompaniya — Gaming Laboratories International (GLI) — ILMA sinov hisobotlari regulyator tomonidan qabul qilinadigan laboratoriyalar roʻyxatiga rasman kiritildi, deb kompaniyaning oʻzi xabar bermoqda. Bu qaror operatorlar va yetkazib beruvchilar oʻz mahsulotlarini — oʻyin avtomatlaridan tikish platformalarigacha — Oʻzbekiston bozoriga olib chiqish uchun GLI xulosalaridan foydalanishi mumkinligini anglatadi.

Ishning amaliy qismi allaqachon boshlangan: ILMA ma’lumotlariga koʻra, GLI tan olingan paytga kelib mamlakatda ikki operator — Olimpbet va Aurum Vale kompaniyasiga toʻrtta litsenziya berilgan edi. Har ikkala kompaniya internetda tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlarni tashkil etish va bukmekerlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini besh yilga — 2031-yil 30-iyulgacha olgan.

«Oʻzbekiston Markaziy Osiyodagi asosiy tartibga solinadigan bozorlardan biriga aylanish sari bormoqda va GLI yangi tizim doirasida sertifikatlash hisobotlari qabul qilinadigan dastlabki sinov laboratoriyalaridan biri boʻlganidan faxrlanadi», — dedi kompaniyaning EMEIA mintaqasida davlat organlari bilan aloqalar boʻyicha menejeri Lukas Zavarize. Uning soʻzlariga koʻra, avgust boshida GLI va ILMA vakillari laboratoriya bozorning shakllanishini qanday qoʻllab-quvvatlashi mumkinligini muhokama qilish uchun uchrashuv oʻtkazgan.

Mustaqil laboratoriya nega kerak?

Davlat qimor oʻyinlarini qonuniylashtirganda, nafaqat soliq yigʻishni, balki oʻyinchini, avvalo, adolatsiz algoritmlardan himoya qilishni ham zimmasiga oladi. Aynan shu sababli ILMA 2025-yil iyulida tasdiqlagan litsenziyalash qoidalarida operatorlardan faqat sertifikatlangan uskunalar va dasturiy ta’minotdan foydalanish talab etiladi — mamlakat ichidagi serverlar, minimal ustav kapitali va toʻlovlar uchun zaxira fondiga oid talablar bilan bir qatorda.

Dunyoda bu yoʻnalishda bir nechta yirik xalqaro laboratoriya faoliyat yuritadi. GLI’ning tan olinishi boshqa laboratoriyalar ham avtomatik ravishda tan olinganini anglatmaydi — har holda, ILMAning bu haqdagi rasmiy bayonotini topishning imkoni boʻlmadi. Bu boshqa kompaniyalar sertifikatlagan uskunalar bilan bozorga kirishni istagan operatorlar bunday xulosalarni ILMA qabul qilishiga hozircha ishonch hosil qila olmasligini anglatishi mumkin. GLI’ning oʻzi ham Oʻzbekistondagi texnik me’yoriy bazaning bir qismi hali shakllanayotganini va kompaniya uni aniqlashtirish boʻyicha ILMA bilan ishlashda davom etayotganini tan oladi.

Kontekst

Oʻzbekistonda qimor oʻyinlariga toʻliq taqiq 2007-yil 1-sentabrdan amal qilgan. Vaziyat 2024-yil 19-aprelda Prezident «Lotereyalar va tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlarni tashkil etish va oʻtkazishni tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-68-son Farmonni imzolagach oʻzgardi. Hujjat 2025-yil 1-yanvardan tavakkalchilikka asoslangan onlayn oʻyinlar, lotereyalar va bukmekerlik faoliyatini tashkil etishga ruxsat berdi. Regulyator etib kriptoaktivlar bozori va elektron tijoratga ham mas’ul boʻlgan ILMA belgilandi.

2025-yil fevralida Senat bu tartibni mustahkamlovchi qonunni ma’qulladi. Senatorlardan biri oʻshanda islohot zaruratini mamlakat aholisi baribir xorijdagi noqonuniy saytlardan foydalanayotgani bilan izohlagan — qonuniylashtirish bu pullarni davlat nazoratiga qaytarishi kerak edi.

Huquqiy ruxsat berilishi bilan bozorning amalda ishga tushishi orasida bir yarim yildan koʻproq vaqt oʻtdi. Hatto 2026-yil 19-martda ham ILMA mamlakatda onlayn kazino yoki tikishlar uchun birorta litsenziya berilmaganini rasman tan olgan edi. Agentlik faqat 2026-yil 31-iyulda ilk bor Olimpbet va Aurum Vale’ga litsenziyalar berdi. GLI’ning sertifikatlovchi laboratoriya sifatida tan olinishi bozor amalda ishlay boshlagandan keyingi navbatdagi qadam boʻldi.

ILMAning alohida buyrugʻi bilan (2025-yil 7-iyuldagi 3642-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan) oʻyinlarda ishtirok etishi taqiqlanganlar roʻyxati tasdiqlangan: sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilganlar, ijtimoiy yordam oluvchilar va ularning oila a’zolari, voyaga yetmaganlar, shuningdek, prokuratura, IIV, Milliy gvardiya hamda bojxona xodimlari. Operatorlar oʻyinchilar va tikishlarning yagona davlat reyestrini yuritishi shart — ehtimol, ushbu toifa aynan shu orqali kuzatilishi nazarda tutilgandir, biroq nazorat mexanizmi haqida ILMAning bevosita tushuntirishini ochiq manbalardan topishning imkoni boʻlmadi.

Bu oʻyinchilar va bozor ishtirokchilari uchun nimani anglatadi?

Allaqachon qonuniy, masalan, Olimpbet yoki Aurum Vale orqali oʻynayotganlar uchun GLI’ning tan olinishi bu platformalar dasturiy ta’minotining texnik standartlarga muvofiqligi endi hech boʻlmasa rasmiy jihatdan mustaqil laboratoriya tomonidan tekshirilishini, faqat operatorning oʻzi tomonidan e’lon qilinmasligini anglatadi. Bu har bir oʻyinning halolligi kafolati emas, ammo nazariy jihatdan bunday tekshiruv algoritm ataylab oʻyinchiga qarshi moslashtirilishi xavfini kamaytirishi kerak — noqonuniy xorijiy sayt bunday nazorat darajasini ta’minlashi dargumon.

Operatorlar va investorlar uchun yangilik, ehtimol, bozorga kirishni yengillashtiradi: endi hech boʻlmasa regulyator kimning sertifikatiga ishonishi tushunarli.

Biroq bir qator muhim savollar hozircha ochiq qolmoqda. ILMA boshqa yirik xalqaro laboratoriyalarni ham tan oladimi yoki operatorlar faqat GLI’ga tayanishga majbur boʻladimi — bu esa bitta sertifikatlash yetkazib beruvchisiga qaramlik xavfini yaratadi? Sertifikat berilgandan keyin muvofiqlikni ILMA qanday tekshiradi — takroriy tekshiruvlar yoki oʻyinchilar shikoyati asosida audit nazarda tutilganmi? Eng muhimi: muayyan oʻyin adolatsiz ishlayotganidan shubhalangan oʻyinchi qayerga murojaat qilishi kerak — ILMAning oʻzi hozircha buni jamoatchilikka tushuntirmagan.

Islohotning amalda qanchalik samara berayotganini koʻrsatuvchi asosiy mezon bitta laboratoriyaning tan olinishi emas, oʻyinchilarda muayyan oʻyinlar va operatorlar ustidan shikoyat qilish uchun tushunarli va ishlaydigan kanal paydo boʻlishi hamda ILMA bunday murojaatlarga qanday munosabat bildirishidir.

Hujjatlar