Ochilish marosimida Toshkent viloyati hokimi Zoyir Mirzayev va Drokhichin shahri meri Voysex Borjim boshchiligidagi Polsha delegatsiyasi ishtirok etdi. Marosimdan soʻng tadbirkorlar bilan uchrashuvlar va davlat organlari vakillari bilan muzokaralar oʻtkazildi. 2025-yil yakunlariga koʻra, Oʻzbekistondan Polshaga eksport qilingan mahsulotlar qiymati 115,8 mln dollarni tashkil etdi. Savdo uyiga kiritilgan investitsiyalar hajmi ma’lum qilinmagan.
Kontekst
Oʻzbekiston va Polsha oʻrtasidagi savdo aloqalari uzoq yillardan beri davom etmoqda. Ohangaronda savdo uyining ochilishi ham ana shu hamkorlikning bir qismidir. Oʻzbekistonning Polshadagi elchixonasi ma’lumotlariga koʻra, 2021-yilda Oʻzbekistondan ushbu mamlakatga eksport hajmi 87,9 mln dollarga yetgan. Bu Yevropa Ittifoqi mamlakatlari orasidagi eng yuqori koʻrsatkich boʻlib, Polsha Oʻzbekistondan eng koʻp mahsulot import qilgan Yevropa Ittifoqi davlatiga aylangan. 2025-yilga kelib eksport hajmi 115,8 mln dollargacha, ya’ni qariyb uchdan bir qismga oshgan. Biroq bu raqamlar turli manbalardan olingan. Elchixona ma’lumotlariga koʻra, Oʻzbekistonda energetika, toʻqimachilik, farmatsevtika va qishloq xoʻjaligi sohalarida Polsha kapitali ishtirokidagi 39 ta korxona faoliyat yuritmoqda. Ulardan 14 tasi toʻliq Polsha kapitali asosida tashkil etilgan. Ushbu ma’lumotlar qaysi sanaga tegishli ekani elchixona sahifasida koʻrsatilmagan.
GSP+ rejimi ham eksportchilar uchun qoʻshimcha imkoniyatlar yaratadi. 2021-yil aprel oyidan boshlab Oʻzbekiston Yevropa Ittifoqining imtiyozli tariflar tizimidan foydalanish huquqiga ega boʻldi. Yevrokomissiya GSP tizimiga kiruvchi tovar toifalarining taxminan uchdan ikki qismiga bojxona bojlari bekor qilinganini ma’lum qildi. Buning evaziga mamlakat inson huquqlari, mehnat huquqlari, atrof-muhitni muhofaza qilish va davlat boshqaruvi sohalariga oid 27 ta xalqaro konvensiya talablarini bajarish majburiyatini oldi. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma’lumotlariga koʻra, 2024-yilda Yevropa Ittifoqiga bojsiz eksport qilish mumkin boʻlgan qariyb 6000 turdagi tovar haqida soʻz yuritilgan.
2027-yildan boshlab qoidalar oʻzgaradi. Yevropa Ittifoqi yangilangan GSP tizimini joriy etmoqda (2026/1395-sonli reglament). GSP+ rejimidan foydalanayotgan mamlakatlar imtiyozlarni davom ettirish uchun qayta ariza topshirishi kerak boʻladi. Ular arizalarini tayyorlash davrida, 2028-yil oxirigacha amaldagi imtiyozlardan foydalanishda davom etadi.
Ochilgan savdo uyi yaqinida «Angren» erkin iqtisodiy zonasi (EIZ) joylashgan. Erkin iqtisodiy zonalar ishtirokchilari ayrim soliqlar va bojxona toʻlovlaridan ozod etilgan. Biroq savdo uyining ochilishi haqidagi xabarlarda ushbu imtiyozlar tilga olinmagan.
Savdo uyida mahsulotlarni namoyish etish va saqlash, hamkorlar topish hamda investitsiya loyihalarini tayyorlash imkoniyati mavjud. Obyektning oʻziga qancha sarmoya kiritilgani ma’lum qilinmagan.
Bu amalda nimani anglatadi?
Savdo uyining ochilishi oʻz-oʻzidan eksport hajmini oshirmaydi, balki buning uchun qulay sharoit yaratadi. U oʻzbekistonlik ishlab chiqaruvchilarning Polsha bozoriga chiqishini osonlashtirishi mumkin. Bu mamlakatga eksport hajmi allaqachon oʻsib bormoqda, biroq savdo uyining ochilishi hozircha aniq natija emas, balki yangi imkoniyatdir. Koʻp narsa ushbu imkoniyatlardan qancha kompaniya foydalanishi va muzokaralar amaliy shartnomalarga aylanishiga bogʻliq. Manbalarda hozircha faqat muzokaralar yoʻnalishlari — qoʻshma investitsiyalar, savdo hajmini oshirish, eksportga yoʻnaltirilgan ishlab chiqarish va logistika masalalari sanab oʻtilgan. Aniq summalar va muddatlar keltirilmagan.