Vaqtinchalik reglament Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 19-oktyabrdagi 574-sonli qarori bilan tasdiqlangan, hujjat oʻsha kundan kuchga kirdi. Eksperimentning oʻzi 2025-yil 10-dekabrdagi PF-246-sonli farmon bilan joriy etilgan va 2026-yil 1-martdan amal qiladi: u ikki shaharda roʻyxatga olingan soliq organlari xodimlari va jismoniy shaxslarni qamrab oladi.
Deklaratsiya maxsus elektron platforma orqali soddalashtirilgan tartibda topshiriladi. Soliq bazasi yillik daromad va xarajatlar haqidagi raqamli ma’lumotlar boʻyicha aniqlashtiriladi, ma’lumotlar yetarli boʻlmasa, shaxs ularni soliq organlarining mobil ilovasi orqali oʻzi kiritadi. Aniqlashtirilgan holatlar boʻyicha qoʻshimcha soliqlar hisoblanmaydi va huquqiy ta’sir choralari qoʻllanilmaydi.
Kontekst
PF-246-sonli farmon naqd pulsiz hisob-kitoblarni ommalashtirish va soya iqtisodiyot ulushini qisqartirishga bagʻishlangan; unga allaqachon oʻzgartirishlar kiritilgan, ular 2026-yil 17-aprel va 28-avgustda e’lon qilingan. Hujjatda eksperimentning tugash muddati belgilanmagan.
Bu Navoiy va Chirchiq aholisi uchun nimani anglatadi?
Deklaratsiyani Navoiy va Chirchiq shaharlarida doimiy yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olingan 18 yoshdan oshgan jismoniy shaxslar, shuningdek, soliq organlari xodimlari topshirishi kerak; olti oydan kam vaqt davomida hisobda turganlarga reglament tatbiq etilmaydi. Deklaratsiya 2026 va 2027-yillar uchun elektron soliq xizmatlari portali yoki Soliq ilovasi orqali topshiriladi — keyingi yilning 1-apreliga qadar; birinchisi, 2026-yil uchun, 2027-yil 1-apreliga qadar topshirilishi kerak.
Amalda bu shuni anglatadiki, soliq idorasi odamning xarajatlarini davlat organlari ma’lumotlari, fiskal cheklar va elektron hisobvaraq-fakturalar boʻyicha oʻzi koʻradi. Agar biror ma’lumot boʻlmasa, uni ilova orqali kiritish mumkin, shuning uchun nimalar hisobga olinganini oldindan tekshirib olish foydali. Daromadlar va xarajatlar oʻrtasidagi aniqlashtirilgan farqqa qoʻshimcha soliqlar hisoblanmaydi va ta’sir choralari qoʻllanilmaydi; bundan Soliq kodeksining 393-moddasiga muvofiq deklaratsiya boʻyicha soliq toʻlanadigan daromadlar, masalan, mualliflik gonorarlari va chet eldagi daromadlar mustasno.
Agar chek tizimga kiritilmagan boʻlsa, inson xarajatlar hisobini qanday tekshirishi va unga e’tiroz bildirishi mumkinligi, toʻplangan ma’lumotlar qanday himoyalanishi va eksperiment tugagandan keyin nima boʻlishi hozircha noma’lum. Soliq idorasi bu ma’lumotlardan aynan qanday foydalanishi ham hozircha noma’lum.