1-sentabr kuni Londonda Oʻzbekiston madaniyat vaziri Ozodbek Nazarbekov UK Music bosh direktori Tom Kil bilan uchrashdi.
Uchrashuvda, shuningdek, Oʻzbekistonning Buyuk Britaniyadagi elchisi Ravshan Usmonov ishtirok etdi. Tomonlar ikki mamlakat musiqa sanoatlari oʻrtasidagi hamkorlikni va musiqa sektorini yanada rivojlantirishni muhokama qildilar.
Markaziy mavzulardan biri Oʻzbekistonda mualliflik huquqlarini himoya qilish boʻldi. Musiqachi uchun bu nafaqat mualliflikni tan olish, balki ancha aniq pul masalasi: qoʻshiqdan kim va qanday shartlarda foydalanishi mumkin, muallif mukofotni qanday oladi va uning ishi ruxsatsiz ishlatilsa nima boʻladi. Oʻzbekistonning Jahon savdo tashkilotiga a’zo boʻlishga tayyorgarligi fonida bu mavzu kengroq huquqiy islohotlarning bir qismiga aylanmoqda. Soʻnggi toʻrt yilda mamlakatda mualliflik huquqlarini himoya qilish sohasida 16 ta qonun va 25 ta qonunosti hujjati qabul qilindi, shuningdek, 19 ta xalqaro shartnoma ratifikatsiya qilindi.
Shu fonda britaniya tajribasi ayniqsa qiziqarli. UK Music ma’lumotlariga koʻra, Buyuk Britaniya musiqa sanoati 2024-yilda mamlakat iqtisodiyotiga £8 mlrd yalpi qoʻshilgan qiymat keltirdi, qariyb 220 ming ish oʻrnini ta’minladi, musiqa mahsulotlari eksporti esa £4,8 mlrdni tashkil etdi. Ya’ni bu yerda musiqa uzoq vaqtdan beri nafaqat madaniy hayotning bir qismi, balki oʻzining ish oʻrinlari, eksporti va daromadlariga ega toʻlaqonli sanoat sifatida mavjud.
Ammo endi musiqachilarda yana bir savol paydo boʻldi — sun’iy intellekt ishga kirishganda mualliflik huquqlari bilan nima boʻladi? Tom Kil UK Music pozitsiyasi haqida yaratuvchilarni himoya qilish va musiqadan SIni oʻqitish uchun foydalanish bilan bogʻliq muammolar haqida gapirib berdi. Mart oyida Britaniya hukumati mualliflik huquqi bilan himoyalangan asarlardan sun’iy intellektni oʻqitish uchun tegishli ruxsatsiz keng foydalanishga ruxsat berish gʻoyasidan voz kechdi. Buyuk Britaniya hukumatining rasmiy hisoboti va UK Music pozitsiyasi bu masala Buyuk Britaniyaning oʻzida qanchalik keskin muhokama qilinayotganini koʻrsatadi.
Oʻzbekiston uchun bu endi uzoq kelajak emas. Musiqa raqamli platformalar orqali qancha koʻp tarqalsa va generativ SI vositalari qancha qulayroq boʻlsa, oddiy savolga javob berish shuncha qiyinlashadi: asar kimga tegishli va uni texnologiyalar ishlatsa, pulni kim olishi kerak?
Nazarbekov Londonda Oʻzbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bagʻishlangan tadbirlar doirasida boʻldi. Ulardan birida Buyuk Britaniya Jamoalar palatasi spikeri ser Lindsi Xoyl asosiy nutq soʻzladi. Buyuk Britaniya parlamenti uning maqomini tasdiqlaydi.
Uchrashuv oxirida tomonlar ramziy sovgʻalar almashdi: Nazarbekov Tom Kilga an’anaviy oʻzbek doppisini sovgʻa qildi, UK Music rahbari esa vazirga tashkilotning Britaniya musiqa sanoati haqidagi soʻnggi tadqiqotlarini topshirdi. UK Music
Birinchi qarashda bu ikki madaniyat vakilining oddiy uchrashuvi. Ammo uning ortida ancha katta suhbat turibdi: Oʻzbekiston musiqa sanoati artist nafaqat sahna va mashhurlikni, balki mualliflik huquqidan tortib SI davrida oʻz musiqasidan daromad olishgacha boʻlgan tushunarli oʻyin qoidalarini ham oladigan tizimga aylana oladimi? Aynan shu, katta ehtimol bilan, protokol tashrifining oʻzidan muhimroq boʻladi.