Navoiy viloyati Konimex tumanidagi 2 300 gektarda tadbirkorlar tijorat banklari bilan birgalikda investitsiya loyihalarini shakllantirdi: chorva uchun em-xashak ekinlari, jumladan makkajoʻxori va silos, hamda 500 gektar paxta, deb xabar berdi Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi. Yiliga 124 ming tonna em-xashak ishlab chiqarish, 15 ming bosh mayda va 5 ming bosh yirik shoxli qoramolga moʻljallangan bordoqilash majmualari va 400 ta doimiy ish oʻrni yaratish rejalashtirilgan.
Hozir maydonchada 30 ga yaqin maxsus texnika va 100 ga yaqin kishi ishlamoqda. 1,6 mln kub metrlik suv omborlari va beshta suv havzasi, shuningdek uzunligi 9,3 km boʻlgan «Kengsoy» kanali qurilmoqda, u 3 800 gektar yaylov yerlarini qishloq xoʻjaligi aylanmasiga qaytarishi kerak.
Nega bu yerda suv masalasi asosiy?
Konimex tumani Qizilqumning janubidagi choʻl zonasida joylashgan, u yerda oʻzining doimiy suv manbalari yoʻq, sugʻorish esa tarixan Zarafshon va Amudaryo havzalaridan kanallar orqali berilishiga bogʻliq. Palata xabarida «Kengsoy» kanalining oʻzi va 1,6 mln kub metrlik suv ombori suvni aynan qayerdan olishi tushuntirilmagan — u mavjud magistral tarmoqqa bogʻlanganmi yoki uzoqdan yangi suv yetkazib berishni talab qiladimi. Bu savolga javobsiz 2 300 gektar sugʻorilishi qanchalik barqaror boʻlishini, ayniqsa va’da qilingan qoʻshimcha 3 800 gektar yaylovni baholash qiyin.
Kontekst
Palata xabarida ishlarni yakunlash muddatlari, kanal qiymati va moliyalashtirish manbalari yoʻq. Konimexdagi loyiha kengroq milliy vazifa fonida ochilmoqda: Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoatni rivojlantirish agentligi 2026–2027-yillarda mamlakat boʻylab 620 ming gektar yaylovni tiklashni, jumladan 300 ming gektarda em-xashak ekinlari ekishni va yana 130 ming gektarda suv olish quduqlari burgʻulashni rejalashtirmoqda, 960 ming bosh mayda mollarni boqish sharoitlarini yaratish uchun, deb 2026-yil fevralida Spot.uz xabar bergan edi. Bu dastur va Konimex loyihasi oʻrtasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik ochiq manbalarda tasdiqlanmagan — rasman bu turli tashabbuslar, lekin ikkalasi ham bir vazifani hal qiladi: yaylov va lalmi yerlarni aylanmaga qaytarish.
Bu tuman va investorlar uchun nimani anglatadi?
Agar loyiha e’lon qilingan hajmda amalga oshirilsa, Konimex tumani 400 ta doimiy ish oʻrni va yirik chorvachilik ishlab chiqarishi uchun oʻz em-xashak bazasini oladi — qishloq xoʻjaligi sugʻorish imkoniyatining oʻzi bilan cheklangan choʻl zonasidagi tuman uchun sezilarli natija. Lekin hozircha na muddatlar, na qiymat, na, eng muhimi, suv ta’minotining barqarorligi aniq emas, 124 ming tonna em-xashak va 20 ming bosh chorvaga moʻljallangan bordoqilash majmualari rejalari qanchalik real ekanini baholash erta.