Prezident 2026-yil 21-sentabrda tanishgan taqdimotda yuk tashish sohasida norasmiy iqtisodiyot ulushi 42% dan oshishi ma’lum qilindi. Bu muammoni hal qilish uchun yagona raqamli transport tizimi va tashuvchilar reyestrini yaratish taklif etildi. 2030-yilgacha hukumat transport xizmatlari hajmini ikki baravar oshirish, tarmoqqa $9,1 mlrd investitsiya jalb qilish va transport xizmatlari eksportini $5,7 mlrdga yetkazishni rejalashtirmoqda.
Davlat tashishlarni soyadan qanday chiqarmoqchi?
Yagona raqamli tizim mamlakat ichida ishlaydigan yuk avtotransporti reyestrini va agregatorni — tashuvchilar buyurtmalar va yoʻl hujjatlarini topshiradigan elektron platformani oʻz ichiga olishi kerak. Xalqaro tashishlar uchun yuklarni real vaqt rejimida kuzatishni ishga tushirish va davlatlar oʻrtasida elektron ruxsatnomalar almashinuvini kengaytirish taklif etildi. Gʻoya norasmiy xizmatlarning bir qismini aynan shaffoflik va qulaylik orqali legallashtirishda: tashuvchiga tizim orqali ishlash uni aylanib oʻtishdan koʻra osonroq boʻlishi kerak.
Parallel ravishda yirik infratuzilma loyihalari muhokama qilindi. Toshkent va Buxoroda yangi aeroportlar qurilmoqda — jami qariyb $3 mlrd evaziga; Toshkent aeroporti birinchi bosqichda yiliga 20 mln yoʻlovchiga moʻljallangan, Buxoro terminalini qurish va boshqarish tenderi esa hali yakunlanmagan. Urganch, Namangan va Andijon aeroportlari ham modernizatsiya qilinmoqda, deb xabar bermoqda Spot.uz. Beshta gavjum temir yoʻl uchastkasi — Moktaaral–Sirdaryo, Angren–Pop, Toshgʻuzor–Boysun–Qumqoʻrgʻon, Toshkent–Samarqand va Toʻqimachi–Angren uchun $200 mln ajratish taklif etilmoqda: ularning oʻtkazish qobiliyati 25–30% ga oshishi kerak. Toshkent shahri, Toshkent, Andijon, Surxondaryo va Buxoro viloyatlarida 17 ta logistika markazi va terminali qurish rejalashtirilgan. Alohida, Oʻzbekiston logistika markazi haqida Gruziyaning Poti portida kelishuv imzolandi — oʻsha yerda Anaklia portini rivojlantirishda ishtirok etish imkoniyati ham oʻrganilmoqda.
Kontekst
Tarmoqni raqamlashtirishga urgʻu avval ham muhokama qilingan: hali 2026-yil 1-iyulda Prezidentga «E-logistika» tizimi va onlayn monitoring, shuningdek, ayrim shahar va tumanlarning logistikaga ixtisoslashuvi, yer ajratish va imtiyozli kredit liniyalari boʻyicha takliflar taqdim etilgan edi — shuning uchun hozirgi ma’ruza noldan boshlangan yangi tashabbusdan koʻra boshlangan yoʻlning davomidir.
2026-yil avgustda qiymati $2,2 mlrd boʻlgan Toshkent — Samarqand pullik yoʻlining qurilishi boshlandi, mamlakatdagi birinchi pullik yoʻl — Urganch — Xiva esa allaqachon ishlayapti. Istiqbolda yana ikkita pullik yoʻnalish — Toshkent–Andijon va Toshkent–Bostonliq koʻrib chiqilmoqda, deb ta’kidlaydi Podrobno.uz. Oʻzbekiston, shuningdek, Naxchivon temir yoʻli qurilishida ishtirok etish imkoniyatini oʻrganmoqda — bu Turkiya va Janubiy Kavkaz tomon tranzit yoʻnalishlarini kengaytirishi mumkin, deb xabar bergan edi Spot.uz.
Tashuvchilar va biznes uchun bu nimani anglatadi?
Vijdonli tashuvchilar uchun raqamli reyestr va buyurtmalar agregatori nazariy jihatdan buyurtmalarga osonroq kirish va vositachilarga kamroq bogʻliqlikni anglatadi. Hozir soyada ishlayotganlar uchun esa, aksincha, tanlov: legallashib reyestrga kirish yoki tizim buyurtma olish uchun majburiy boʻlib qolsa, bozorga kirish imkoniyatini asta-sekin yoʻqotish. Amaliyotdan hozircha koʻp narsa noma’lum: roʻyxatdan oʻtishning majburiyligi aynan qanday tashkil etiladi, e’lon qilingan $9,1 mlrdni kim moliyalashtiradi (taqdimotda davlat, xususiy investorlar va qarz mablagʻlari ulushi aniqlashtirilmagan) va reyestr hamda agregator qaysi muddatlarda ishga tushadi — qurilishlardan farqli ravishda, raqamli vositalar boʻyicha aniq sanalar koʻrsatilmagan. Islohot ishlayotganini keyingi hisobotlarda tarmoqdagi norasmiy iqtisodiyot ulushi kamayganligi va yangi reyestr hamda agregatorning birinchi foydalanuvchilari paydo boʻlganligi orqali tushunish mumkin boʻladi.