Hindiston qoidalariga koʻra, joʻnatuvchiga qarshi choralar avval oʻn kun ichida beshta noyob shikoyatdan keyin boshlangan. Endi raqam operatorning SI tizimi tomonidan qoʻshimcha belgilangan boʻlsa, uchtasi yetarli. Shikoyatlarsiz bitta belgining oʻzi yetarli emas. Avtomatik terish, robotlar yoki sintezlangan ovoz orqali qoʻngʻiroq qiladigan kompaniyalar bu haqda operatorga oldindan xabar berishi va raqamlarni topshirishi shart; deklaratsiya qilinmagan bunday qoʻngʻiroq spam hisoblanadi, buning uchun daqiqasiga 5 paysagacha haq joriy etilgan. Foydalanuvchida shikoyat koʻrib chiqilishi natijasi ustidan 15 kun ichida TRAI DND ilovasi, operator ilovasi yoki 1909 raqami orqali shikoyat qilish huquqi paydo boʻldi. Qoʻngʻiroqlarni boshqarish ilovalariga tijorat va xizmat qoʻngʻiroqlari uchun ajratilgan 140, 1600 va 1601 seriyalarini ommaviy bloklash taqiqlangan.
2026-yil 15-iyuldagi PQ-265-sonli qaror Oʻzbekistonda yuridik va jismoniy shaxslarga tovar va xizmatlar reklamasini oluvchining oldindan yozma yoki elektron roziligisiz SMS orqali tarqatishni taqiqlaydi. Reklama qoʻngʻiroqlari va tarqatmalari xizmatlarini koʻrsatuvchi kompaniyalar ishni boshlashdan oldin oʻz axborot tizimlarini Shaxsiy ma’lumotlar bazalari davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazishi shart. Abonent operatordan reklama qoʻngʻiroqlari va xabarlarini toʻliq yoki qisman bloklashni talab qilishi mumkin, ularni mobil aloqa orqali 18:00 dan 9:00 gacha tarqatish esa butunlay taqiqlanadi, deb ta’kidlaydi Gazeta.uz. Bu talablarni buzish reklama va shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi. Qoidalar 2026-yil 1-noyabrdan kuchga kiradi.
Hindiston shu davrda boshqa yoʻldan bordi — roziliksiz taqiq emas, balki allaqachon faoliyat yuritayotgan spamerlarni tezroq aniqlash.
Kontekst
Oʻzbekistonda reklama qoʻngʻiroqlari va SMSlarni cheklash Prezidentning 2026-yil 10-martdagi PF-38-sonli farmoni bilan tasdiqlangan 2026–2030-yillarga moʻljallangan Kiberxavfsizlik strategiyasining bir qismi boʻlib, u shu jumladan shubhali va firibgarlik qoʻngʻiroqlarini aniqlash va bloklashni nazarda tutadi. Hindistonda qat’iylashtirishga sabab spamga shikoyatlar oʻsishi boʻldi: 2025-yilda TRAI roʻyxatdan oʻtmagan telemarketerlarga 731 mingdan ortiq koʻrsatma yubordi va 3,1 mln shikoyat oldi, deb xabar bermoqda Medianama; hozirgi tuzatish loyihasini regulyator 2026-yil 13-martda e’lon qilgan.
Oʻzbekistondagi abonentlar uchun bu nimani anglatadi?
2026-yil 1-noyabrdan roziliksiz reklama SMS va qoʻngʻiroqlari noqonuniy boʻladi, abonent esa operatordan ularni bloklashni soʻrashi mumkin. Operator rozilikning mavjudligini oʻzi qanday tekshirishi va reklama baribir kelsa yoki, aksincha, xato bilan bloklangan boʻlsa nima qilish kerakligi hozircha noma’lum — shikoyat qilish tartibi qarorning e’lon qilingan matnida tasvirlanmagan. Oʻzbekistonda hind namunasidagi shubhali raqamlarni algoritmik belgilash rejalashtirilgani ham aytilmagan. Qoida ishlayotganini 2026-yil noyabrgacha operatorlarda tushunarli shikoyat tartibi paydo boʻlishi va amalda istalmagan reklama oqimi kamayishi orqali tushunish mumkin boʻladi.
Hindiston TRAI tuzatishining loyihasini e’lon qilgan 2026-yil 13-martda; 2025-yilda regulyator roʻyxatdan oʻtmagan telemarketerlarga 731 mingdan ortiq koʻrsatma yubordi va spamga 3,1 mln shikoyat oldi. Oʻzbekistonda 2026–2030-yillarga moʻljallangan Kiberxavfsizlik strategiyasi, 2026-yil 10-martdagi PF-38-sonli farmon bilan tasdiqlangan, shubhali va firibgarlik qoʻngʻiroqlarini aniqlash va bloklashni hamda foydalanuvchilarni ular haqida ogohlantirishni nazarda tutadi.