Sanitariya-epidemiologiya xizmati 15-oktyabrda xabar berishicha, skrining prezident qarori doirasida oʻtkazilmoqda. Tekshiruv haqida ma’lumot olish uchun shaharliklarga yashash joyidagi oilaviy poliklinikaga murojaat qilish tavsiya etiladi.
Dasturni 2022-yil 16-maydagi PQ-243-son qaror belgilab bergan: 2022-yil 1-iyuldan yillik skrining tekshiruvlari soni bir milliongacha yetkaziladi, 2022—2025-yillarda esa qamrov ikki million kishini tashkil etishi kerak. PZR orqali tasdiqlash yiliga 15 ming tekshiruvga, gepatit C ni davolash esa yiliga 10,5 ming kishiga moʻljallangan. Skriningda aniqlangan gepatit C bilan kasallangan bemorlarga dori-darmonlar davolanish davrida davlat byudjeti hisobidan bepul beriladi.
Kontekst
Qaror shuni eslatadi: qon bilan aloqada boʻladigan davlat tibbiyot muassasalari xodimlari uchun gepatit B ga qarshi bepul emlash 2022-yil 1-iyundan joriy etilgan, 2024-yil 1-yanvardan esa qon bilan ishlaydigan xodimlarni emlash xususiy tibbiyot tashkilotlarini litsenziyalash shartiga aylangan. Dastur tayanadigan moʻljal — JSST tavsiya etgan, 2030-yilgacha skrining va davolash bilan qamrab olishni 90 foizga yetkazish.
B va C gepatitlari haqida nimalarni bilish kerak
Virusli gepatit B va C jigarni zararlaydi. Ular uzoq vaqt davomida sezilarli belgilarni koʻrsatmasligi mumkinligi bilan xavflidir: odam oʻzini sogʻlom his qiladi, virus esa allaqachon tanada. JSST ma’lumotlariga koʻra, gepatit B bilan kasallanganlarning aksariyatida alomatlar yoʻq, gepatit C esa oʻnlab yillar davomida yashirin kechishi mumkin. Tashxisni faqat tahlillar orqali tasdiqlash mumkin.
Qanday uzatiladi
Gepatit B: onadan bolaga tugʻruq paytida, qon va biologik suyuqliklar orqali, shu jumladan jinsiy aloqa paytida, umumiy ignalar orqali, shuningdek, sterillanmagan asboblar bilan tatuirovka va pirsing paytida.
Gepatit C: qon orqali — xavfli tibbiy inyeksiyalar va muolajalar, tekshirilmagan qon quyish, umumiy ignalardan foydalanilganda. Kamdan-kam hollarda onadan bolaga va jinsiy aloqa orqali. Ovqat, suv, ona suti va maishiy aloqalar orqali virus yuqmaydi.
Belgilari
Kasallanganlarning aksariyatida alomatlar yoʻq. Agar ular paydo boʻlsa, bu holsizlik va toliqish, ishtahaning yoʻqolishi, koʻngil aynishi va qusish, qorin ogʻrigʻi, toʻq rangli siydik hamda teri va koʻz oqi sargʻayishidir. Gepatit C da tana harorati koʻtarilishi, najas rangining oqarishi va boʻgʻimlarda ogʻriq boʻlishi ham mumkin. Bu belgilar boshqa kasalliklarning koʻrinishlariga oʻxshaydi, shuning uchun ularga qarab tashxis qoʻyilmaydi.
Qanday tekshiriladi
Gepatit B qon tahlili bilan aniqlanadi, u oʻtkir yoki surunkali ekanligini koʻrsatadi. Gepatit C kasalligida avval antitanachalar tahlili, agar u musbat boʻlsa, faol infeksiyani tasdiqlash uchun virus RNKsi (PZR) tahlili oʻtkaziladi. Dasturning PZR qismi aynan shunday tasdiqlashga moʻljallangan.
Qanday davolanadi
Gepatit C toʻgʻridan-toʻgʻri ta’sir qiluvchi virusga qarshi preparatlar bilan davolanadi. Kurs odatda 12–24 hafta davom etadi va bemorlarning 95 foizdan ortigʻini toʻliq davolaydi. Gepatit C ga qarshi vaksina yoʻq.
Gepatit B. Oʻtkir shaklining maxsus davosi yoʻq: ichimlik, parhez va alomatlarni yengillashtirish yordam beradi. Surunkali shakli virusga qarshi tabletkalar, masalan, tenofovir yoki entekavir bilan davolanadi. Ular sirroz rivojlanishini sekinlashtiradi va jigar saratoni xavfini kamaytiradi, ammo koʻpchilik bemorlar ularni umrbod qabul qilishlari kerak. Gepatit B ga qarshi vaksina bor, u kamida 20 yil himoya qiladi.
Skrining paytida aniqlangan gepatit C bilan kasallangan bemorlarga bepul dori-darmonlar qarorda kafolatlangan. Gepatit B ni davolash qanday tashkil etilgani hujjatda koʻrsatilmagan, shuning uchun buni shifokordan aniqlash kerak.
Nima uchun xavfli
Davolanmasa, surunkali infeksiya jigar sirrozi va saratoniga olib kelishi mumkin.
Shifokorga qachon murojaat qilish kerak
Agar skriningdan oʻtmagan boʻlsangiz, yashash joyingizdagi oilaviy poliklinikaga murojaat qiling: sanitariya-epidemiologiya xizmati aynan oʻsha yerga borishni tavsiya etadi.
Agar teri yoki koʻz sargʻayishi, toʻq rangli siydik, doimiy holsizlik, koʻngil aynishi yoki qorin ogʻrigʻi paydo boʻlsa, bu oʻz-oʻzidan oʻtib ketishini kutmang.
Agar qon bilan aloqada boʻlgan boʻlsangiz (sterillanmagan asboblar, qon quyish, umumiy ignalar) yoki yaqin kishingizda gepatit aniqlansa, oʻzingizni yaxshi his qilsangiz ham tekshiruvdan oʻting.
Agar tashxis tasdiqlansa, davolash sxemasini infeksionist yoki gepatolog tanlaydi. Preparatlarni mustaqil qabul qilish mumkin emas.
Material faqat ma’lumot berish uchun moʻljallangan boʻlib, shifokor maslahatini almashtirmaydi.