Shuningdek, uchrashuv doirasida qiymati $300 mln boʻlgan elektr uzatish liniyalarini modernizatsiya qilish loyihasini tayyorlash boʻyicha grant kelishuvi imzolandi. AIIBning Toshkentda vakolatxonasini ochish masalasi ham muhokama qilindi, biroq bu borada hozircha qaror qabul qilinmagan. Dasturning amalga oshirish muddatlari va moliyalashtirish tuzilmasi oshkor etilmagan.
Qatar tomoni bilan oʻtkazilgan uchrashuvlarda oʻzbek mahsulotlari eksportini kengaytirish va Qatar savdo tarmoqlarida shourumlar ochish, mahalliy kompaniyalar bilan esa sanoat, logistika, farmatsevtika, qishloq xoʻjaligi va moliya sohalaridagi loyihalar muhokama qilindi.
Kontekst
2024-yilda imzolangan avvalgi yoʻl xaritasi $4 mlrddan ortiq loyihalarni nazarda tutgan edi. Ya’ni loyihalar portfeli taxminan chorakka oshdi. Oʻzbekiston AIIB moliyalashtirishining Markaziy Osiyodagi eng yirik oluvchisi boʻlib qolmoqda. Bankning Oʻzbekistonda oʻz vakolatxonasiga ega boʻlishi loyihalarni Pekindagi shtab-kvartira orqali emas, bevosita mamlakatning oʻzida tayyorlash va kuzatib borish imkonini beradi.
Bu amalda nimani anglatadi?
Qudratovning «davlat kafolatlarisiz» moliyalashtirish haqidagi taklifi shunchaki texnik masala emas, balki moliyalashtirish modeliga taalluqli muhim masala. Odatda AIIB kreditlari hukumat kafolati bilan ajratiladi va bu davlat qarzi hisobida aks etadi. Agar bank kompaniyalar yoki alohida loyihalarni — masalan, energetika yoki infratuzilma sohasidagi loyihalarni — suveren kafolatsiz toʻgʻridan-toʻgʻri moliyalashtira boshlasa, bu Oʻzbekistonga rasmiy davlat qarzini oshirmasdan va davlat qarzi boʻyicha belgilangan limitlarga qoʻshimcha bosim yaratmasdan koʻproq loyihalarni amalga oshirish imkonini beradi.
Qiymati $300 mln boʻlgan elektr uzatish tarmoqlarini modernizatsiya qilish loyihasini tayyorlash uchun ajratiladigan grantning ahamiyati ham shunda. Modernizatsiya elektr tarmoqlarining uzatish quvvati va ishonchliligini oshirish uchun zarur — birinchi navbatda janubiy yoʻlak va Fargʻona vodiysida. Bu hududlarda yangi qayta tiklanuvchi energiya obyektlarini tarmoqqa ulash uchun mavjud quvvat yetarli emas.
Bu Oʻzbekistonning energiya balansida qayta tiklanuvchi energiya ulushini hozirgi taxminan 30 foizdan 2030-yilga kelib 54 foizgacha yetkazish maqsadi bilan bevosita bogʻliq. Elektr tarmoqlari modernizatsiya qilinmasa, yangi quyosh va shamol elektr stansiyalarida ishlab chiqarilgan energiyani yagona elektr tarmogʻiga toʻliq uzatish imkoniyati cheklanadi.
Agar AIIB Toshkentda vakolatxona ochsa, bu texnik jihatdan murakkab loyihalarni tayyorlash jarayonini tezlashtirishi mumkin. Hozir loyihalarni Pekindagi shtab-kvartira bilan kelishish bankning Oʻzbekistondagi vakolatxonasi orqali ishlashga qaraganda koʻproq vaqt talab qilishi mumkin.