Takliflar tayyorlanmoqda tekshiruv yakunlariga koʻra — bu haqda idora 27-oktabrda ma’lum qilgan: 58 ta savdo va xizmat koʻrsatish nuqtasida 116 ta aksiya va chegirma oʻrganilib, 65 ta qoidabuzarlik va kamchilik aniqlangan.
Bir qism holatlar — shartlarni almashtirish. Namangandagi «Baldini» doʻkonida 50 foizlik chegirma e’lon qilingan, ammo tovarlarda narx yorligʻi boʻlmagan. Buxorodagi «IDEA» doʻkonida 20, 50 va 60 foizlik chegirmalar tovar narxiga emas, balki boʻlib toʻlashning oylik toʻlovlariga qoʻllangan. Samarqandda «Samarqand avtotexxizmat» Chevrolet xaridorlariga maishiy texnika sovgʻa qilgan, ammo faqat yuz foiz oldindan toʻlov qilganlarga — boʻlib toʻlash asosida olgan mijozlar va yuridik shaxslar aksiyadan tashqarida qolgan.
Ikkinchi guruh — berilmagan yutuqlar. Andijon viloyatida «Water Life Mineral» «Orzu ushalsin» aksiyasining uch ishtirokchisiga 60 mln soʻmlik sovrinni topshirmadi, tadbirkorga nisbatan ish qoʻzgʻatildi. Namanganda «Namangan avtotexxizmat» aksiyasi gʻolibi Chevrolet Cobalt yutib oldi, ammo telefon raqamidagi xato tufayli u bilan bogʻlanib boʻlmadi, yutuq bekor qilindi va boshqa shaxsga berildi; qoʻmita aralashuvidan soʻng avtomobil haqiqiy gʻolibga qaytarildi.
Tekshiruv yakunlariga koʻra 65 ta qoidabuzarlikdan 59 tasi tushuntirishlar va ogohlantirish xatlari bilan bartaraf etildi, toʻrt nafar tadbirkorga nisbatan ish qoʻzgʻatildi, iste’molchilar foydasiga taxminan 250 mln soʻm qayta hisoblandi. Takliflarning oʻzi uchta mexanizmga keladi: tovar yonidagi QR-kod orqali avvalgi narxlarni tekshirish, aksiya shartlarini u boshlanishidan oldin elektron tizimda majburiy roʻyxatdan oʻtkazish va narxlar tarixini raqamlashtirish. Hozircha bu takliflar, amaldagi tizim yoʻq.
Kontekst
Tekshiruvdan chiqadigan asosiy xulosa: muammo qoidalar yoʻqligida emas, balki ularning bajarilishini oʻz vaqtida tekshiradigan kimsa yoʻqligida. Qashqadaryoda «IDEA» smartfonlari reklamasida oldingi 30 kunlik minimal narxlar ham, aksiya boʻyicha tovar miqdori ham, xaridor «1+1» sxemasi boʻyicha ikkinchi buyum sifatida aynan nimani olishi ham topilmagan. Bunday da’voni xaridor bugun deyarli tekshira olmaydi: narx tarixi faqat sotuvchida bor, uni xaridor tomoniga QR-kod va raqamli narx tarixi oʻtkazadi — shundan soʻng chegirma avvalgi narx bilan tasdiqlanadi yoki yoʻq. Alohida tugun — boʻlib toʻlash: chegirma oylik toʻlovdan hisoblanganda «minus 60%» arzonroq tovarni emas, kamroq ortiqcha toʻlovni bildiradi, narx yorligʻida esa bu ikki narsa bir xil koʻrinadi. Tizim boʻlmaguncha faqat qoʻlda tekshirish ishlaydi: tovar narxini doʻkon ilovasida yoki narx yorligʻida sotuvdan bir necha hafta oldin koʻrib, aksiya narxi bilan solishtirish.