Ushbu summaning 53,6 trln soʻmi Toshkent shahriga toʻgʻri keladi — bu butun bozorning 75 foizi. Hududlar orasida poytaxtga eng yaqini Fargʻona viloyati — 2,4 trln soʻm, Samarqand va Toshkent viloyatlari — 2,3 trln soʻmdan, Andijon viloyati — 1,6 trln soʻm. Eng kami Sirdaryo viloyatida — 459,9 mlrd soʻm, ya’ni poytaxt koʻrsatkichidan 117 baravar kam, Navoiy viloyatida — 732,5 mlrd soʻm.
Kontekst
75 foizlik koʻrsatkich boshqa tarmoqlar fonida ayniqsa keskin koʻrinadi. Qurilishda poytaxt hissasiga mamlakat hajmining qariyb 34 foizi toʻgʻri keladi: xuddi shu sakkiz oyda 259,4 trln soʻmdan 88,7 trln soʻm. Aloqa va axborotlashtirish esa bir shaharda ancha zichroq toʻplangan.
Tafovut reyting ichida ham koʻrinadi. Hajmi boʻyicha ikkinchi oʻrindagi Fargʻona viloyati Toshkentdan 22 baravardan ziyod ortda, qolgan barcha hududlar birgalikda qariyb 17,8 trln soʻm beradi — bu bozorning taxminan toʻrtdan biri. Ular orasida farq katta: Fargʻona viloyatida 2,4 trln soʻmdan Sirdaryo viloyatida 460 mlrd soʻmgacha.
Nega bunday ekanini statistika tushuntirmaydi. Ehtimol, sabablardan biri — yirik operatorlar va IT-kompaniyalarning bosh ofislari poytaxtda joylashgani va tushum shu yerda hisobga olinishidir. Biroq bu Milliy statistika qoʻmitasi ma’lumotlaridan chiqarilgan xulosa emas, balki taxmin.
Ogʻirlik markazini siljitishga urinishlar allaqachon bor. 2025-yil oktyabrida IT Park Qoraqalpogʻistonda sun’iy intellektga asoslangan yangi avlod ma’lumotlar markazi qurilishi haqida xabar berdi: Tayvanning Keycore Technology Corp. kompaniyasi bilan 130,9 mln dollarlik doiraviy kelishuv imzolandi, prezident farmoni bilan esa sun’iy intellekt va raqamli infratuzilmaga sarmoya kiritish uchun alohida tartib joriy etildi. Ma’lumotlar markazlariga 100 mln dollardan ortiq sarmoya kiritganlarga IT Park imtiyozlari, bojxona toʻlovlaridan ozod etish va 1 kVt·soat uchun 5 sentlik elektr tarifi va’da qilingan.
Amalda bu nimani anglatadi
21,2 foizlik oʻsish — butun mamlakat boʻyicha umumiy koʻrsatkich. U tarmoq hamma joyda bir xil oʻsayotganini bildirmaydi: hajmning toʻrtdan uch qismi bitta shaharga toʻgʻri keladi. Milliy statistika qoʻmitasi xabarida hududlar kesimida oʻsish sur’atlari keltirilmagan, shuning uchun viloyatlar poytaxtga yetib olayotganini bu ma’lumotlarga qarab aytib boʻlmaydi. Summalar qaysi narxlarda berilgani ham aniqlanmagan.
Hududlar uchun asosiy savol — tarmoqda oʻz ulushiga ega boʻlish. Birinchi mezon Qoraqalpogʻistondagi ma’lumotlar markazi kabi loyihalar boʻlishi mumkin: agar u ishga tushsa, hozir 1,1 trln soʻm boʻlgan Qoraqalpogʻiston statistikasida buni koʻrish kerak. Hozircha aloqa va axborotlashtirish xizmatlarining asosiy bozori Toshkentda, umumiy oʻsish koʻrsatkichini ham aynan uning dinamikasi belgilaydi.