Arizani murojaat.byurokratiyasiz2030.uz saytida istalgan kishi topshirishi mumkin. Unda muammoni tasvirlash, u qancha vaqt yoki pul olishini tushuntirish, yechim taklif qilish va boʻlsa, dalillarni ilova qilish kerak, gov.uz portali xabar berishicha. Tashkilotchilar kamida mingta shunday hikoya toʻplash va ular asosida idoralar kesimida byurokratik toʻsiqlar xaritasini tuzishni rejalashtirmoqda.

Avval arizalarni dastur loyiha ofisi koʻrib chiqadi va mavzuga mos kelmaydiganlarini saralab oladi. Keyin ularni uchta ekspert guruhi baholaydi: ularga Adliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, biznes-ombudsman, «Yuksalish» harakati va «Taraqqiyot strategiyasi» markazi kiradi. Eng yaxshi 50 ta taklif mualliflarining har biri 2 mln soʻmgacha oladi, Gazeta.uz yozishicha. Yakunlar 2027-yil bahorida chiqarilishi va’da qilingan.

Odamlar nimadan shikoyat qilmoqda?

Takliflar ochiq lentada e’lon qilinadi va koʻpincha ularda bir xil e’tiroz yangraydi: davlat organi elektron bazada allaqachon mavjud hujjatni talab qiladi, bitta savolga javob olish uchun esa bir necha idorani aylanib chiqishga toʻgʻri keladi.

Andijonlik haydovchi YHXX inspektorlari elektron haydovchilik guvohnomasini my.gov.uz ilovasida tan olishini soʻramoqda. Toshkent viloyatidan Ijtimoiy himoya milliy agentligi maxsus ta’limga muhtoj nogironligi bor bolalarning qogʻoz hujjatlarini talab qilayotgani haqida yozishgan. Toshkentlik tadbirkor kompaniyaning yuridik manzilini roʻyxatdan oʻtkazish uchun majburiy ijara shartnomasini bekor qilishni taklif qiladi.

Koʻplab arizalar yer va qurilish bilan bogʻliq: xususiy uy uchun kadastr hujjatlari, uy-joy bitimlarini notarial rasmiylashtirish, yangi biznesni elektr, gaz va suvga ulash uchun texnik shartlar. Surxondaryolik fermerlar qishloq xoʻjaligi yeri ijarasini my.gov.uz orqali uzaytirish va agrosubsidiyalar haqida yozmoqda.

Tartib-taomillardan tashqariga chiqadigan shikoyatlar ham bor. Samarqandlik muallif davlat xizmati testini topshirish mumkin, lekin suhbatda pul toʻlagan odam baribir ishga olinadi, deb da’vo qiladi. Bunday da’volarni lenta boʻyicha tekshirib boʻlmaydi. Ba’zi arizalar esa ekspertlargacha yetib borishi dargumon: «Ortiqcha qogʻozbozlik», «Umumiy» yoki shunchaki «1» raqami talablarga mos kelmaydi.

Kontekst

Platforma «Byurokratiyani bartaraf etish — 2030» dasturi doirasida ishlaydi, uni Prezidentning 2025-yil 28-noyabrdagi F-68-sonli farmoyishi tasdiqlagan. Dastur 2030-yilgacha elektron davlat xizmatlari sonini taxminan 1040 tadan 1500 taga yetkazishni va ishlaydigan yechimlar mualliflari uchun 3 mln dollarlik mukofot jamgʻarmasini yaratishni va’da qilmoqda (Gazeta.uz).

Tashqi baholar hozircha yaxshilanmayapti. Transparency Internationalning 2025-yilgi Korrupsiyani qabul qilish indeksida Oʻzbekiston 182 ta davlat orasida 124-oʻringa tushdi va ketma-ket ikkinchi yil oʻrnini yoʻqotmoqda, Spot yozadi.

Davlat organlari bilan ish koʻradiganlar uchun bu nima anglatadi?

Oddiy qabulxonaga murojaat koʻpincha amaldagi tartibni tushuntirish bilan tugaydi. Bu yerda esa shikoyat qaror uchun material boʻlishi kerak: u toifaga ajratiladi, idoraga yoʻllanadi va umumiy toʻsiqlar xaritasiga kiritiladi. Ekspertlarga yetib borish ehtimoli aniq tartib-taomil tasvirlangan, u qanchaga tushishi hisoblangan va chiqish yoʻli taklif etilgan arizada yuqoriroq.

Ochiq savollar hozircha javoblardan koʻp. Tashkilotchilar barcha arizalar boʻyicha statistikani e’lon qilishadimi? Fuqarolar va’da qilingan toʻsiqlar xaritasini koʻrishadimi? Ma’qullangan takliflarning qanchasi haqiqatan reglament va qonunlarni oʻzgartiradi?

Haqiqiy mezon yigʻilgan shikoyatlar soni ham, mukofotlar miqdori ham emas. Muhimi boshqa: davlat organlari bir-biridan oʻzlari olishi mumkin boʻlgan ma’lumotnomalarni talab qilishni toʻxtatadimi? Arizaning ma’qullanishi tartib bekor qilinishini hali anglatmaydi.