Amaldagi qonun № 362-II 2002-yil 5-aprelda qabul qilingan va oʻsha yilning 2-mayida kuchga kirgan, 13- va 15-moddalarga kiritilgan soʻnggi oʻzgartirishlar 2026-yil 1-iyuldan amalga kirdi. Yangi tahrir loyihasi 20-oktabr kuni Qonunchilik palatasi majlisida koʻrib chiqildi.
Yangi tahrirda vakolatli davlat organlari va oʻzini oʻzi boshqarish organlarining vakolatlari, yuridik va jismoniy shaxslarning huquq va majburiyatlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining roli aniqlashtiriladi. Unda chiqindilarni tasniflash va soha uchun iqtisodiy ragʻbatlar, sanoat obyektlarida xavfli, tibbiy va biologik chiqindilar bilan ishlash, transchegaraviy tashish qoidalari va transportga qoʻyiladigan talablar, qurilish chiqindilaridan qayta foydalanishning huquqiy asosi, chiqindilarni qayta yuklash stansiyalari va poligonlarga qoʻyiladigan talablar, ishlab chiqaruvchilar va importchilarning majburiyatlari hamda qoidabuzarliklar uchun zararni qoplash mexanizmi belgilangan.
Shu bilan birga, poligonlarni qisqartirish dasturi amalga oshirilmoqda. 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son Farmon 2030-yilgacha poligonlar sonini kamida 50 foizga, jumladan 2026-yilning oʻzida 26 foizga kamaytirishni talab qiladi. Hozir mamlakatda umumiy maydoni 1,649 ming gektar boʻlgan 200 ta qattiq maishiy chiqindi poligoni bor, joriy yilda ulardan 18 tasi — 80,35 gektar maydonda — faoliyatini toʻxtatadi.
Kontekst
Poligonlarning yopilishi chiqindilarni qayta yuklash stansiyalari qurilishi bilan bogʻliq: 2026-yilda 18 ta poligonni yopish uchun 29 ta yangi stansiyani ishga tushirish rejalashtirilgan. Sur’at allaqachon olingan: 2024–2025-yillarda 255,34 gektar maydondagi 50 ta poligonda rekultivatsiya oʻtkazildi, 2027-yilga yana 11 ta, 2028-yilga toʻqqizta, 2029-yilga esa sakkizta poligon rejalashtirilgan. Bu aholi uchun nimani oʻzgartirishi haqida idoralar xabarlarida aytilmagan: ularda na tariflar, na chiqindi olib ketish yoʻnalishlari haqida soʻz bor. Chiqindilar bilan havo ham bogʻliq: Jahon banki va Ekologiya qoʻmitasi tadqiqotiga koʻra, Toshkentda yiliga PM2.5 mayda zarrachalarining 36 foizini shamol changi, 28 foizini binolarni isitish, 16 foizini transport, 13 foizini sanoat hosil qiladi, qolgani esa shahar changi va chiqindilarni yoqish hissasiga toʻgʻri keladi, bu haqda avval yozgan edik. Birinchi oʻqish — faqat birinchi bosqich: umumiy tartibga koʻra, qonun ikkinchi oʻqishdan soʻng, Senat ma’qullab, prezident imzolagandan keyingina kuchga kiradi.