Tikishlar qonuniy, reklama esa yo‘q. O‘zbekistonda yarim yilda 50 dan ortiq sayt bloklandi
O‘zbekistonda bukmekerlar iyul oxiridan qonuniy ishlamoqda — litsenziyalar berilgan. Ammo ular o‘zlari haqida reklama tarqatishi hamon mumkin emas: tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlar reklamasi qonun bilan taqiqlangan. Birinchi yarim yillikda regulyator 50 dan ortiq saytni bloklatdi va uch blogerga nisbatan bayonnomalar tuzdi.
Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi 2026-yilning birinchi yarim yilligi yakunlarini sarhisob qildi. Idora 13,5 mingdan ortiq reklama materialini o‘rganib, taxminan 6 ming holatda qoidabuzarlik aniqlagan, deyiladi qo‘mita xabarida.
Totalizatorlar va bukmekerlik xizmatlari reklamasi alohida tekshirilgan: 165 ta monitoring, 82 ta qoidabuzarlik. Natijada qo‘mita bloklash uchun so‘rovlar yuborgan — 50 dan ortiq resurs yopilgan. Jami 76 ta shunday sayt aniqlangan, deb xabar beradi
Podrobno.uz.
Uch bloger ma’muriy javobgarlikka tortilgan. Ular tikishlarni targ‘ib qiluvchi sahnalashtirilgan videolar suratga olgan; qo‘mita materiallarida Melbet brendi tilga olinadi, deb yozadi Kursiv Uzbekistan. 83 ta subyektga sanksiya qo‘llangan, yana qariyb 10 ming ogohlantirish va so‘rov OAV, sayt ma’murlari hamda reklama beruvchilarga yuborilgan.
Qimor o‘yinlari idoraning yagona e’tirozi emas. Dori vositalari va biologik faol qo‘shimchalarga oid tekshirilgan 545 ta materialning 51 tasida qoidabuzarlik aniqlangan. Yana 54 ta qoidabuzarlik tamaki, alkogol, elektron sigaretalar va pivo reklamasiga taalluqli.
Nega qonuniy tikishlarni reklama qilish mumkin emas
Taqiq «Reklama to‘g‘risida»gi qonunning 46-moddasida belgilangan. U «Lotereyalar, qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlar reklamasi» deb nomlanadi va bunday reklamani, jumladan, bukmekerlik xizmatlari hamda totalizatorlarni, shu jumladan internetda reklama qilishni taqiqlaydi. Normada litsenziyaga ega operatorlar uchun istisno yo‘q.
Shu bilan birga, faoliyatning o‘ziga ruxsat berilgan. PF-68-son Farmon bozorni 2025-yil 1-yanvardan ochdi, 2026-yil 31-iyulda esa Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (ILMA) ikki operatorga dastlabki to‘rtta litsenziyani berdi. Ziddiyat yuzaga kelmoqda: kompaniya qonuniy ravishda tikishlarni qabul qilishi mumkin, ammo bu haqda auditoriyaga ayta olmaydi.
Bu ziddiyatga 2025-yil boshidayoq e’tibor qaratilgan edi. Qonunchilik palatasi deputati Ilhom Abdullayev o‘shanda bukmekerlarga ishlashga ruxsat berib, ayni paytda ularning faoliyati haqida axborot tarqatishni umuman tartibga solmaslik mumkin emasligini aytgandi, deb yozgan «Reklama kengashi». Aniq cheklovlar ham muhokama qilingan: reklamani faqat 23:00 dan 7:00 gacha joylashtirish, ta’lim muassasalari yaqinida taqiqlash, yoshlarga murojaat qilish va tikishlarni daromad manbai sifatida ko‘rsatishni taqiqlash, xavflar haqida majburiy ogohlantirish. Qonunga o‘zgartirishlar hanuz qabul qilinmagan.
Kontekst
Mamlakatda qimor o‘yinlariga to‘liq taqiq 2007-yil 1-sentabrdan amal qilgan. Yo‘nalishning o‘zgarishi PF-68-son Farmondan boshlandi, ILMA regulyator etib belgilandi. 2025-yil fevralida Senat yangi tartibni mustahkamlagan qonunni ma’qulladi, aprelda esa litsenziyalash qoidalari tasdiqlandi.
Bloklashlar qonuniy bozor ishga tushishidan oldin boshlangan. 2025-yil dekabrida qo‘mita yil davomida 86 ta saytni bloklash bo‘yicha ma’lumotlar yuborilgani, amalda 70 ga yaqini yopilganini xabar qilgan. 2026-yil fevralida idora bloger Damir Baxtiozin va F. Shirinboyevaga nisbatan ish qo‘zg‘atib, materiallarni sudga yuborgan. Iyun oyida qo‘mita taqiqni yana eslatib, fuqarolardan tikishlar reklamasiga ishonmaslikni so‘ragan.
Yondashuv litsenziyalar paydo bo‘lishidan oldin ham, keyin ham o‘zgarmagan. Ko‘lam o‘zgargan: butun 2025-yil davomida bloklash bo‘yicha 86 ta murojaat bo‘lgan bo‘lsa, 2026-yilning birinchi yarim yilligidayoq 76 ta sayt aniqlangan.
Saytlarni aynan kim yopishi — alohida masala. Qo‘mita bukmekerlar reklamasiga oid materiallar IIV Kiberxavfsizlik markaziga yuborilishini, akkauntlar va Telegram kanallarining anonimligi esa qoidabuzarni aniqlashga xalaqit berishini ko‘rsatgan. Keyin nima bo‘lishi — bloklash qarorini kim qabul qilishi, qancha muddatda va qanday rasmiylashtirilishi — jamoatchilikka tushuntirilmagan.
Bu blogerlar va sayt egalari uchun nimani anglatadi?
Asosiysi: operatorning litsenziyasi reklamani joylashtirgan shaxsni himoya qilmaydi. Javobgarlik tarqatuvchiga yuklanadi. Qo‘mita e’lon emas, shaxsiy tajribaga o‘xshab ko‘rinadigan kontentni ham tekshiradi — yarim yillikdagi uchta ish aynan sahnalashtirilgan videolar bo‘yicha qo‘zg‘atilgan.
Sayt egasi uchun xavf boshqacha. Resurs ma’muriy tartibda yopiladi: qo‘mita so‘rov yuboradi, vakolatli organ uni bajaradi. Bloklangan saytlarning ochiq ro‘yxati yo‘q — faqat yakuniy raqam bor. Shikoyat qilish tartibi ochiq manbalarda bayon etilmagan, ya’ni sayti yopilgan odam qayerga murojaat qilishni bilmaydi.
Bu tizim ishlayotganini ikki belgiga qarab tushunish mumkin bo‘ladi. Birinchisi — shikoyat qilishning yozma bayon etilgan tartibi paydo bo‘ladimi. Ikkinchisi — «Reklama to‘g‘risida»gi qonunga qonuniy bozor va u haqda gapirishga to‘liq taqiq o‘rtasidagi ziddiyatni bartaraf etadigan o‘zgartirishlar kiritiladimi. Hozircha ikkalasi ham yo‘q ekan, bloklangan saytlar soni ortadi, reklama bilan ishlovchilar uchun qoidalar esa noaniqligicha qoladi.
Hujjatlar
O‘zbekiston Respublikasining «Reklama to‘g‘risida»gi qonuni (2022-yil 7-iyundagi O‘RQ-776-son), 46-modda.
Prezidentning 2024-yil 19-apreldagi «Lotereyalar va tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazishni tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-68-son Farmoni.